Schetsen/Sketches Other


Review Sumerian Alkaid 10”

The reason for me to buy this telescope is because opposed to my previous telescope (a Skywatcher 12″ flex tube), I wanted to be able to take it with me during air travel.
The choice for a Newton was quickly made, because I think it just works wonderfully; easy set-up, collimate, cool down, and observe. Taking these features into consideration, you almost automatically end up with a truss dob. building it myself was not an option because of poor technical skills and lack of time. Luckily I did not have to look far, because at Sumerian Optics in the Netherlands I found a wonderful handmade product of which I was sure it could serve me for many long nights to come.

image1The telescope, built completely

With a 10 inch mirror, the light grasp is already quite good, especially in darker places where the telescope is meant for anyway. The 8 inch seemed like one step too much backwards while the 12 inch version might already be a bit too heavy for the purpose, since I want to take the whole package in my hand luggage. At Sumerian, you can choose the mirror yourself and to make the whole even a bit lighter I opted for a thin mirror (from Orion Optics), an ultra-grade of F/4.8. Fast, but (in my opinion) not yet fast enough to be in need of a coma corrector. This is good, because it would surely add some costly additional weight on the focuser. With a lambda of 1/10 and hilux coating I’m hoping to reach similar light collecting performance as my previous telescope.

The Alkaid was ordered and I received regular updates on the progress and questions about preferences for the setup. Four weeks later I was invited to pick it up, one day before my departure to La Palma! I never expected to have it home so soon, so I was very happy with Sumerian’s flexibility to finish the product on such short notice. My concerns that the fast production would adversely affect the quality, proved unfounded. I received extensive information about the use and setup of the telescope and all my questions were answered patiently and in a professional way.

Back home, I immediately did a closer inspection of the scope. My first impression was that this really is a quality product. The materials being used, the finish, but above all how precisely all the individual parts fit together! The whole looks beautiful and it seems to me that a lot of trial and error have been needed before being able to build such a fine telescope, but that may also be because I have an excessive admiration for professionals who are able to design something like this 🙂
The repetitive setting up and dismantling of the construction and general wear and tear can quickly leave its marks on any other commercial telescope, but with this one I have the impression that it is a very solid and durable product. Since I only have the telescope in possession for a couple of months now, naturally it remains to be seen whether in practice this will indeed be the case.

The first time I did the set-up, I was careful not to work too quickly and especially not to exert too much force on the parts. With the supplied description it takes about 45 minutes before the telescope is erect. Quite a long time, but once you get the hang of it the time is reduced to approximately 12-15 minutes. An advantage is that the set-up doesn’t require any tools, very useful when you’re in the dark. The bolts which tighten the various parts have a nice grip and are stored in a bag that can be carried inside the truss dob. For every type of bolt there is a spare one. Finally, using adjustable feet puts the chassis down firm and level.

It’s very difficult to make mistakes during buildup, so the whole is very “poka yoke”. The assembly and disassembly are logical and after one time I didn’t need the manual anymore. It’s not even necessary to disassemble the telescope after every use. At home, it is stored in a corner and ready to use, so that I can take it outside or in the car at any time. With its 10 kgs you can lift it up and put it anywhere you want, very grab-and-go.With the supplied fan it’s possible to cool the mirror a bit faster for more quality time at the eyepiece.
Once built up, the dob can easily be transported in the car when I put one of the rear seats down, however I do think it’s best to use a station wagon for that. With 1.25 meters in length (excluding light shield), it will not lie comfortably on the back seat of every car.

As an extra I also ordered a tracking platform which Sumerian builds too. A very pleasant feature to keep the image still while observing and sketching, especially at higher magnifications. The platform fits perfectly with the telescope and is equipped with Teflon pads, making the “normal” chassis redundant.

image3.JPGThe tracking platform
image9The telescope installed on the tracking platform

The following picture shows the telescope in loose parts:

  1. The tray with 4 teflon pads on which the “bananas” rest for altitude motion.
  2. The base on which the whole setup rests, with three pads for azimuth motion.
  3. The mirror cell, mounted with a convenient handle, bananas and rods that provide stability.
  4. The upper ring with secondary mirror, focuser and RDF mounted.
  5. The trusses, that can be unscrewed in two parts, wrapped in the light shield.


Once set up, the lower assembly is provided with elastic wires on both sides for balance, these are necessary in order to avoid tumbling. My previous telescope was equipped with friction screws, but the wires work a bit smoother. One wire should be fixed at all times (even without an eyepiece in the focuser), a second with the use of heavier eyepieces (to a max of 600 grams in my case, because of the relatively light mirror). When changing even heavier eyepieces, this might cause the telescope to move upward so that the object disappears from view and will need to be located once more. From 45 degrees and above this does not happen because the wire is less tense. But when observing near the horizon this might prove a disadvantage. See below how it looks in practice. The lower one decides to observe, the tighter the elastic wire will be.

IMG_4360The tray with elastic wire

Moving on to the upper assembly. Here the focuser, RDF, secondary mirror and light shield are installed. The focuser is a Moon Lite CR2 and is a dual speed (1/10); very high quality and a pleasure to work with. It runs as soft as butter and is easy to adjust. This one does not need to be assembled and disassembled every time, because it’s fixed to the construction.
The same goes for the RDF. However simple (and made of plastic), it just does what it should do: put a dot in the sky in the area where you want to observe, that’s all you need. It’s easy to adjust and occasionally you’ll need to do so because it’s fixed to just a very small area (thin ring) and thus not rock solid. I do have to get used to the lack of a finder scope (right angled, upright image). Star hopping is a bit less straightforward without it, but I’ll just have to get used to that.
The secondary mirror must be fitted (and collimated) each time because it would otherwise be impossible to fit into the compact case design. Fixing it is done quick and easy and Sumerian also thought about heating. A wire runs along one of the spiders to the secondary mirror holder and from here you simply have to connect a plug if condensation occurs. The whole is nicely put out of the lightpad so that it virtually doesn’t contribute to the total obstruction. With the use of two AA batteries the mirror is free of dew within 5 minutes and one can return to observing.
When dismantling the telescope, the secondary mirror is put away in the base by means of a single screw, a beautiful and effective solution.
Finally, the light shield is fixed with two screws to the ring and with Velcro tape around four of the trusses, this way it’s fixed tight. I feel that a light shield is a must to reduce unwanted light and reflections at the eyepiece.
image4The upper assembly

Once the setup is done, the telescope should be collimated. First the secondary mirror is connected at a right angle to the focuser and evenly tightened to the holder by means of three collimation knobs. I use a laser to collimate the secondary and the laser in combination with a TuBlug (barlowed laser) for the main mirror. A potential check with a cheshire can be done afterwards.
Of both mirrors, the secondary will be the most off axis as it must be fixed each session, but with the aid of the adjusting screws, it’s a breeze.

Then the primary mirror; this really works great! Only two knobs on top of the mirror are needed for this job, therefor collimation can even be done in zenith. Another advantage is that the screws have no end stop, but can be twisted endlessly. An ingenious system that makes collimation an easy task and can be repeated without much trouble during a session.
Even though the trusses are very stiff, collimation will slightly change during movement in altitude. Not very serious, but still noticeable (in the TuBlug). Depending on the weight of the eyepiece in use, the upper assembly will slightly “hang” on the trusses, which is inherent and perhaps a drawback of the lightweight and open design of this type of telescope. The critical observer will therefore prefer to view objects in a specific area and collimate again when the scope is moved to another area that is much higher or lower in the sky.

image8.JPGThe main mirror, with red circles around the collimation screws and yellow circles around the supports (with Velcro) where the lid rests when the telescope is not in use


image5.JPGThe secondary mirror mount, with the three collimation screws and spiders. It shows how the wire for the mirror heating is attached. When not in use, the plug sticks to a piece of Velcro and barely blocks the light path


Built in the mirror cell is a fan which helps the mirror to cool down more quickly. At home I use this with a 230V adapter and in the field I use a 12V battery pack.
image11.JPGUnderside mirror cell and mirror

Now that the telescope is set up, collimated and the main mirror cooled, it’s time to start observation! Objects can be found reasonably fast using the RDF and the movement of the axes is wonderfully smooth. I can move the telescope just fine by only one hand on the upper assembly, sometimes I use my other hand to rotate the telescope in azimuth with the handle that is fixed to the bottom. Only small force is needed to bring the scope in motion and what may be even more important: the movement is smooth and stops without any oscillation. Nothing is as frustrating as an object that has been located but disappears from view as soon as you let go of the telescope.

So, is this the best telescope that money can buy for its purpose and are there no disadvantages at all? Well, it comes close, but there are also a few points of attention:
When observing with my previous telescope, I often used an ironing chair. It’s easy to adjust and can be set to different heights. I still use this chair, but when observing near horizon with the Alkaid I have to stoop to look into the eyepiece at the lowest practical height of the chair. A children’s chair or even sitting on the floor (cross-legged) now works better but obviously doesn’t contribute to the comfort.
With the open design of the telescope, a disadvantage is that it’s prone to moisture. On the secondary mirror this is solved by a dew heater, which works great. But during long nights and in very humid conditions, condensation will also form on the main mirror and eliminating this is a lot harder. That’s why I decided to make a shroud from Lycra. This material is very flexible and can easily be slid around the trusses. This actually creates a tube, where moisture has no chance of accumulating on the surface of the mirror. As an added benefit, unwanted stray light and reflections are kept away and the mirror stays clear from dust and “foreign object damage”.Finally, wind is an important factor because the telescope is very light , even though it has an open design (without shroud). Here a heavier setup has the advantage during moderate wind conditions.


After observing the telescope can be disassembled again to suitcase size. This is done as follows:
image14.JPGThe secondary mirror is screwed into the corner of the base, it forms the later lid of the suitcase
image13.JPGIn the other tray, first the bananas and support rods are being placed
image15.JPGOn top of this now comes the upper ring with focuser and RDF (encircled in red are the pads which support the next part)

image19.JPGThen the mirror cell with primary mirror will be placed on top


The case as shown below is snapped tight with four clips. The complete case can be lifted by the handle. The light shield can be folded around the disassembled trusses and fastened with Velcro strips:
image17.JPGReady to go!

The Sumerian Alkaid is the ideal companion to take with you to the world’s darkest places; with its low weight and small size it is very easy to transport this 10” workhorse anywhere you want by air. The light and open design does entail sensitiveness to wind and moist and observing near horizon brings slightly more discomfort, but all this stays very neatly within limits.
The price may be high for the beginner who is not sure whether the hobby will last, but to the more experienced observer I can say: You get what you pay for.
The Alkaid is a very high quality instrument where attention has been paid to the smallest details. It’s ready to use in no time and works smooth and delightfully. The service level of Sumerian is fantastic; you feel involved in every step of the way to the finished product and at any stage of the purchase.

Pls feel free to leave a comment or contact me on if you have any questions.

Clear skies!

Martijn Straub

weekje waarnemen in Midden- en Noord Nederland

Knardijk 3-4 mei

De eerste van een serie mooie waarneemnachten. De maan schittert door afwezigheid en de laatste restjes astronomische duisternis van de eerste helft van het jaar worden dankbaar opgeslokt. Het wordt een lang verslag, maar het was dan ook een lange en prachtige week…

Om 22.00 spoed ik mij naar de dijk, lekker dicht bij huis onder een 20.6 hemel. De donkerte valt me toch ietwat tegen, maar vooral de vochtigheid blijkt onverwacht hoog.

Na het collimeren de kijker meteen op Jupiter gericht en die staat er fraai bij! De seeing is prima en soms bevriest het beeld en zit ik naar een foto te kijken. De planeet laat zich van zijn beste kant zien, want de GRS staat prominent in het midden en er is een maanschaduw te zien rechts onderaan de bol. Ik kijk van tevoren nooit wat ik kan verwachten, dus het is altijd weer een verrassing.
Om 22:40 zie ik dan een maantje loskomen aan de linkerkant op de onderste equatoriale band, leuk!
Ik zie ook het snotje in het oog weer en voor het allereerst zie ik nu ook een wit belletje op de (mooi golvende) zuidelijke band.
De reus schudt alle schroom van zich af en geeft steeds meer prijs nu hij weer op zijn retour is.

Helaas is binnen no time de vangspiegel beslagen, dus de vochtigheid is behoorlijk slechter dan de weersverwachting deed vermoeden, jammer. Na een half uurtje moet ik de dauwverwarming al aanzetten en dat zal de rest van de nacht nog veelvuldig herhaald moeten worden…
Misschien komt het omdat het windstil is. Lekker voor het waarnemen, maar minder voor de spiegels?

Snel dus maar naar het eerste deepsky object.
Caldwell 52 of NGC 4697, duidelijk als ellips te zien, niet zo heel groot. Heeft een duidelijke kern met een grotere helderheid tot ongeveer halverwege het stelsel.

Caldwell 52


Dan naar Caldwell 35 of NGC 4889, de Koi Fish galaxy, wat groter dan zijn voorganger. Deze heeft een wat vreemde, ronde vorm. Er staat een sterretje rechtsonder tegenaan en rechtsboven nog 2 sterretjes die het stelsel omsluiten. Ik zie geen helderheidsverschillen binnen de vlek.

Caldwell 36 Koi Fish galaxy


Hierna kijk ik nog even met het blote oog naar Jupiter op het moment dat er vlakbij een satelliet voorbij trekt die enorm in helderheid toeneemt tot het maximum vlak bij de planeet. WOW!
Ik weet niet welke satelliet of iridium flare dit was, maar het gebeurde precies om 0:36 (op 4 mei dus).

Het is nog niet eens 1 uur, maar de hoofdspiegel is nu al aangedauwd. What to do… naar huis? Nee, dat wil ik nog niet! Maar hoe krijg je dat vocht eraf, hmm… Ik besluit het rigoureus aan te pakken en plemp de telescoop in de auto. Ik start de motor en laat de climate control zijn werk doen. Na een kwartier flink blazen is de spiegel weer schoon en begin ik het ritueel opnieuw. Ik begin nu wel serieus na te denken over een shroud, want dit moet ik niet elke keer hebben als het wat vochtig is…

Door naar Caldwell 38 of NGC 4565, de Needle Galaxy. Wat een mooie! Ziet er inderdaad uit als een naald. Bij direct kijken niet echt, maar perifeer loopt hij aan twee kanten heel ver door. Vlak eronder staat een sterretje.

Caldwell 38 Needle galaxy


Ik doe een vruchteloze poging om planetoïde Juno te vinden. Ik heb een kruisje gezet in de IDSA, maar zie al gauw dat het sterveld te bezaaid is om daar een stuk rots uit los te filteren. Jammer, maar hier heb ik toch echt een detailkaart voor nodig. Wie weet komt dat nog een keer.

Om 2.00 bekijk ik nog een glob in Ophiuchus; NGC 5466. Deze wilde ik zien omdat dit een class XII bol is en daarmee volgens de Shapley-Sawyer concentration class tot de meest losse (naar het centrum toe) bolhopen behoort. Inderdaad is er vrijwel geen condensatie naar het midden toe te zien, maar het is wel een mooi compact cluster met een evenredige sterverdeling en mooi rond afgebakend.
Opvallend is dat ik in het eerste kwadrant van het beeldveld helemaal geen sterren zie staan.

bolhoop NGC 5466


Net als ik aan wat dubbelsterren wil beginnen zie ik een auto richting Knardijk afslaan. Oh oh…
Mijn hart begint wat sneller te pompen, want je weet nooit wat voor gespuis dit kan zijn.
Gelukkig zijn het slechts twee agenten die een willekeurig rondje maken en me vragen wat ik aan het doen ben.

Ze vinden de telescoop maar een vreemd ding en eentje vraagt of ik al iets buitenaards heb gezien (de lolligste van de twee). Ik zeg hem dat alles aan de hemel buitenaards is, maar de heren kijken daarop slechts zwijgzaam naar het firmament. Iets laten zien dan maar?
Saturnus is snel gevonden en natuurlijk een mooie showpiece. Hier zijn ze dan wel van onder de indruk, want dit kennen ze alleen maar van foto’s. Wat gaaf om dit met eigen ogen te zien! zegt er een. Ze wensen me nog veel plezier en druipen af.
Net als ik trouwens (letterlijk), want na deze onderbreking zijn oculair, vangspiegel en hoofdspiegel opnieuw beslagen en ik besluit de handdoek in de ring te gooien. Om 2:30 keer ik huiswaarts na een semi-geslaagde sessie.

Uddel 4-5 mei

De tweede dag op rij helder, wat een weelde!
Ik twijfel om naar Dijkgatsbos te rijden, maar ben bang daar in de problemen te komen met een ontbrekende licentie. En dat zou jammer zijn want het is toch een dik uur rijden. Ik voel me brak, maar afgezien van wat sluier is het helder dus er moet waargenomen worden! Ik besluit om naar de Veluwe te gaan omdat het daar ook wel druk bezocht wordt de laatste tijd.
Bij aankomst staat Gert er al lichtelijk geïrriteerd naar een landbouwwerktuig met een enorm zoeklicht te kijken dat het veld aan het bewerken is. Hmm, zijn we daarvoor naar Uddel afgereisd?
Gelukkig houdt de machine het voor gezien na een kwartiertje en kunnen we de boel opzetten. De rest van de avond komen er nog zeker vier gierwagens voorbij met groot licht en een dikke stofwolk achterlatend. Hoort bij de tijd van het jaar zullen we maar zeggen, maar leuk is anders.
Ber arriveert nu ook en na een korte kennismaking zijn we er klaar voor om te gaan observeren. Hoera, het feest kan weer beginnen!

Allereerst maar eens Jupiter bekijken in de achromaten van de twee heren. Die staan mooi strak afgebeeld met een wat paarsige halo eromheen. Dat is niet echt storend vind ik en gaat niet ten koste van de oppervlakte details. Maar de planeet staat er niet zo glorieus bij als een dag eerder.

Als het dan eindelijk astronomisch duister is (wat duurt dat lang!) is het tijd voor deepsky met als aftrap NGC 3344, een mixed spiral galaxy. Best een grote wolk. Er staat een heel helder sterretje tegenaan en een iets minder helder sterretje in. De kern is perifeer te zien als een zwak puntje.

De SQM haalt vandaag 20.6. Hetzelfde als gisteren dus, maar de lucht is nu duidelijk wel minder transparant. Waarschijnlijk is dit dus toch een wat betere locatie dan die bij mij om de hoek. Ook wat comfort betreft (als de gierlucht gemakshalve even wordt vergeten…)

Verder met H400 brengt me bij NGC 3432, een langwerpig stelsel (vooral perifeer) tussen een driehoek van sterren in. Er lijkt wat donkere structuur van de zijkant in te zitten.
Er staat een sterretje boven en onder tegen het stelsel aan en nog een zwak sterretje naast de bovenste.

Tussendoor hoor ik vele vreugdekreten van 20 meter verderop, want Ber rijgt de ene na de andere Messier aaneen in de voor hem nieuwe sterrenbeelden. Door mijn 6mm ortho + OIII kijken we samen even naar de Ringnevel die er puik uitziet in zijn telescoop!

Dan weer verder met NGC 3893. Een leuke! Komt het best tot zijn recht in de 7mm en laat dan een hint van spiraalarmen zien, waarvan eentje tegen een sterretje aan lijkt te krullen. Links onder het stelsel is een wattige ster te zien, maar duidelijk gaat het hier niet om een echte ster. Een begeleidend stelsetje dan? Inderdaad, thuis nakijkend blijkt het om NGC 3896 te gaan. Toch maar mooi gezien!

NGC 3893


NGC 4699, een klein stelsel onderin Virgo. 60x is een te lage vergroting, want hierdoor wordt het een stellair object. Met 171x wordt het iets beter maar het blijft klein. De kleine kern is zichtbaar helderder binnen de daaromheen liggende halo.

Ber vraagt me om de Irisnevel op te sporen in zijn zoeker, maar het lukt me niet. Waarschijnlijk kijken we eroverheen omdat het lastig te zien is als je niet weet wat je moet verwachten… Later in mijn eigen telescoop lukt het ook niet.

Caldwell 66 of NGC 5694 dan nu, een laag gelegen bolhoopje onder Libra. Klein en listig, maar met de 10mm Ethos lukt het dan toch. Hij staat in een lijn met 2 sterretjes en eronder staat nog een heel zwak sterretje. Samen vormt de groep een rechthoekige driehoek en staat het flauwe schijnsel van de bolhoop hierin. Niet gevonden met 7mm.

Object van de maand nu: M5. En wat een prachtig object is dit! De sterretjes worden helemaal opgelost in de 10mm. De wat ovale hoop wordt begrensd in een vierkant van sterren die me aan Hercules doet denken. Hiervan is de ster linksboven duidelijk het helderst. Net in beeld staat nog heel mooi de mag. 5 ster: 5 Ser.
De beide heren komen ook even kijken en samen verwonderen we ons over deze schitterende bolhoop. Alleen hiervoor had ik al naar Uddel willen komen vanavond.



De zomer sterrenbeelden komen nu in beeld en we bekijken alle drie de Halternevel die weer majestueus in beeld prijkt. Met UHC is de nevel het mooist te zien. Wat een joekel is het en mooi om deze weer eens te zien na lange tijd!

Om 3 uur vertrekken Gert en Ber en blijf ik alleen achter. Ik probeer nog wat dubbelsterren, maar net als gisteren komt het er niet meer van. Dit keer is de seeing de spelbreker, want de kolkende sterren die ik laag boven de horizon bekijk geven hun metgezel maar moeizaam prijs…
Inpakken en wegwezen dus. Om half vijf kom ik afgemat thuis na een tweede achtereenvolgende waarneemnacht. Wat een luxe!

Friesland 5-6 mei

De volgende dag is een rustdag, de sluierbewolking is té overheersend. Gelukkig maar, want met 6 uur slaap in 2 nachten tijd is het niet vol te houden. Eigenlijk wilde ik nog in het Lauwersmeergebied waarnemen omdat ik daar in de buurt op familiebezoek ben, maar de kijker blijft ongeroerd in de kofferbak deze dag… de verrekijker wordt nog wel in de hand genomen want we zijn overdag even naar de kust gereden en daar heb ik deze foto gemaakt:


In de verte is Schiermonnikoog te zien, ook geen verkeerde locatie om waar te nemen trouwens. De sluier zou later die dag nog flink verergeren.

Knardijk 6-7 mei

De dag erna is het weer bingo! De sluier is wel weer aanwezig en komt langzaam mijn kant op. Een hele lange sessie zal het dus niet worden en het waarneemgebied wordt steeds kleiner naarmate de avond vordert. De temperatuur is een aangename 15 graden, het is kurkdroog en er staat vrijwel geen wind.

Mijn eerste blik gaat weer naar Jupiter, altijd weer een leuk object om mee te starten.
Maar vanavond kan de planeet me niet echt bekoren en dus ga ik door naar M13. Deze stond laatst prachtig op de foto hier op het forum en duidelijk was toen de propeller erin te zien. Benieuwd of dat ook visueel te doen is ga ik op jacht… Het verrast me dat het goed te doen blijkt te zijn! Met 171x perifeer te zien aan de (voor mij) noordkant, maar met 120x staat de bol nog iets scherper in beeld. Grappig dat je bepaalde details pas ziet als je erop gaat letten. Die propeller is er altijd al geweest, maar pas nu zie ik hem voor het eerst…

Wat me gisteren niet lukte, maar vanavond wel is de Irisnevel, Caldwell 4 of NGC 7023. In eerste instantie lijkt het een ster als in een beslagen oculair. Met wat beter kijken lijkt de gloed niet helemaal rond te zijn en als je je ogen er omheen draait lijkt de nevel verschillende kanten uit te stralen. Linksboven lijkt er met perifeer kijken een klein sliertje in te staan.

Een andere Caldwell dan, nummer 3 of NGC 4236. Vorige keer op de Knardijk niet gelukt, maar nu met 120x en CLS filter in de herkansing. Het duurt even, maar dan ben ik ervan overtuigd hem te zien. Het is een grote lichtzwakke langwerpige ovale vlek. Mooi gevangen in een vraagteken van sterren. In het centrum is de galaxy maar iets helderder.

Voor het volgende object moet ik me haasten, want de sluierbewolking wint terrein. Ik was voornemens om de Draaikolknevel te schetsen, en now is the time!

M51 bestaat uit twee stelsels, waarvan de kleinere een wat zwakkere kern heeft die iets groter dan een ster lijkt. Het grotere stelsel draagt een sterretje aan de noordoost-kant, heel leuk om te zien.
Heel flauw zijn 2 armen te zien, of in ieder geval 1 (de onderste) wat duidelijker. Deze loopt uit in een soort dikke staart. De brug is niet te zien, alleen een donkere laan die de stelsels van elkaar scheidt. Het grote stelsel lijkt links en rechtsonder wat helderder te zijn. Ik ben niet geheel tevreden over de schets, maar ik plaats hem toch maar.



Een van de weinige gebieden die nog open is, is bij Lyra en Cygnus, dus krijg ik eindelijk de kans een bekende dubbelster op te zoeken. Veel ervaring met dubbelsterren heb ik niet, dus ik ga voor een easy target, je raadt het al: Epsilon Lyrae, ofwel de “double double”
Toch wel heel mooi! Ik ben vergeten naar de kleuren te kijken, maar zag wel dat de onderste ster het moeilijkst te scheiden was. Door de redelijke seeing was het echter goed te doen op 144x.

Epsilon Lyrae


Ik zie nog een vrij gebied in Ursa Minor en kijk in de PSA wat zich daar zou kunnen bevinden. Het zijn NGC 2300 en NGC 2276 die ik met moeite kan vinden. Met de 7mm (171x) kan ik NGC 2300 nog wel redelijk goed ontwaren, maar NGC 2276 is nauwelijks te zien. Alleen perifeer als een flauw schijnsel. Ik teken even snel een sterpatroontje en kan thuis mijn waarneming bevestigen. NGC 2268 daar in de buurt kon ik niet zien.

Om 2.00 sluit ik af met het E.T. Cluster. De uil die zijn vleugels uitstaat is weer duidelijk te herkennen. Toch best een leuke avond zo! Tevreden rijd ik naar huis.

Breezanddijk 7-8 mei

Op deze mooie zaterdag hangt er al de hele dag een beetje een spanning in de lucht. Alle signalen wijzen erop dat dit mijn eerste nacht op de Breezanddijk gaat worden. De paar wolken die voorspeld zijn kunnen niet voorkomen dat er uiteindelijk zo’n 11 man (en 1 vrouw) naar de afsluitdijk togen, best veel!
Vorig jaar was ik al eens onderweg naar de dijk, maar toen kreeg ik een klapband en moest ik verstek laten gaan
Dit keer zijn de goden me echter gunstiger gezind. Ik probeer de vermoeidheid van de afgelopen nachten waarnemen van me af te schudden, want het is nu of nooit. Vanaf volgende maand wordt het immers niet meer volledig donker!

Onderweg is er al een fenomenale zonsondergang te zien, dat belooft wat! Bij aankomst blijk ik de derde aanwezige te zijn. Twee astroforummers vertellen me waar de beste plek is en snel parkeer ik de auto en bouw de dobson op in de luwte van de basaltblokken. Anderen arriveren dan ook mondjesmaat en langzaam maar zeker treedt de duisternis in. En wat voor duisternis! WOW, wat een verschil met thuis, er zijn hier echt veel meer sterren te zien. En dat terwijl de lucht niet eens heel transparant is en er af en toe wat wolken over drijven. Slechts hele zwakke lichtkoepeltjes zijn er te zien richting Friesland en Noord-Holland. De SQM zal uitkomen op 21.4 en dat is voor Nederlandse begrippen errug hoog… Op ruim een uur rijden van huis zal deze plek in de toekomst zeker vaker bezocht gaan worden!

Ik heb voor vanavond geen lijst samengesteld, dus ga ik lekker freewheelen.
Om 23.30 bezoek ik NGC 6229, een bolhoopje. Hij is vrij gecondenseerd, heeft een heldere kern en er zijn perifeer wat spikkels in te zien.

Tussendoor bekijk ik even M13 in de telescoop van Michael. Een bolhoop die normaal al “hors categorie” is, maar nu helemaal! Wat een prachtobject zeg, dit beeld zal me nog lang blijven heugen.

Daarna ga ik op zoek naar het Draco triplet. Slechts twee objecten kan ik hiervan zien: NGC 5982 en NGC 5985. De eerste is het makkelijkst en oogt rond, compact en helder. 5985 is een stuk zwakker. Hij is groter, diffuus en heeft een onregelmatige ovale vorm. Perifeer is een centraal puntje te zien. Ze staan samen mooi in één beeldveld.

Verder in Draco vind ik NGC 6015, een redelijk grote vlek, ovaal van vorm, met een uniforme helderheid. Behoorlijk zwak, maar desondanks goed zichtbaar.

Dit gebied is heel mooi donker, dus ik besluit er nog wat meer te bekijken. NGC 5907 is de volgende en is een hele mooie! Tekent zich af als een scherpe naald, vult perifeer de helft van het beeldveld en er staat links een heel zwak sterretje op.

Dan NGC 5879; Een kleine ellips vlakbij een helder sterretje. Het centrum is iets helderder.

Heerlijk om dit gebied eens uit te kammen onder een donkere hemel. Het volgende object is weer een hele mooie en ik besluit hem op papier te zetten. NGC5866 is een heldere galaxy in een mooi sterveld. De ellips lijkt aan de bovenkant iets helderder te zijn. Wanneer ik deze log in DSL blijkt dat het om M102 gaat trouwens, dit was die ene waar verwarring over is geweest tussen de heer Messier en Méchain. Soi, heb ik hem gewoon nog een keer gezien

NGC 5866


Tussendoor bekijk ik nog even M101, een object waar meerdere mensen op de dijk hun kijker op hebben gericht vannacht. Het is vooral een heel groot object, maar het enige detail dat ik eruit haal zijn de twee centrale sterren, waarvan één een voorgrondster is.

Ook bekijk ik bij mijn buurman nog even M51 in zijn C9.25. Mooi te zien! Meer detail dan gisteren op de Knar (was het echt gisteren?). De armen zijn duidelijker zichtbaar, maar ook hier is geen brug te ontwaren helaas.

Daarna ga ik door naar alweer het laatste object van de avond: M64 ofwel de Black eye galaxy.
Het oog is goed te zien en ook de donkere lijn onder de heldere kern. Ik zet hem op papier.



De vermoeidheid slaat dan bikkelhard toe en ik bedenk me dat ik ook nog moet opruimen en een dik uur in de auto zitten (en moederdag voorbereidingen moet treffen, aaargh!)
Om 2:30 rijd ik dan weer huiswaarts, ik mis slechts 1 afslag.

Tuin 8-9 mei

De volgende avond kan ik het toch weer niet laten en zet mijn 20 cm achter in de tuin. Het is waarschijnlijk de laatste heldere avond en de oppositie van Mars zit eraan te komen.
Rond 0:00 bekijk ik wat bolhopen en zie dat het hier toch wel een stuk minder met de hemelkwaliteit is gesteld. Onder de SQM 19.4 hemel is er weinig aan om deepsky te bekijken, maar gelukkig verschijnt mijn rode vriend al gauw vanachter het dak.

In het begin is de planeet nog wat bibberig, maar naarmate hij aan hoogte wint gaat het er een stuk beter uit zien! Rond een uur of 2 is hij het mooist. De planeetrand is nu redelijk strak en op het oppervlak is heel goed Syrtis Major te zien als een zwarte driehoek, iets links en iets boven van het centrum. Af en toe meen ik een poolkapje aan de zuidkant te zien, maar dat durf ik niet met zekerheid te zeggen. Duidelijk is wel dat de onderkant witter of lichter is dan de bovenkant, die meer oranje is. Zo mooi als vanavond had ik de planeet nog nooit eerder gezien, leuk! Hopelijk wordt het nog wat beter en werkt ook het weer mee rond de oppositie.

Knardijk 12-13 mei

Weer enigszins bijgekomen van een weekje nachten doorhalen kon ik donderdagavond toch nog even naar buiten. Volledige duisternis is voorlopig passé en ook de maan zou storen tot een uur of 1.30. Toch de spullen ingeladen en naar de Knardijk gereden voor een paar uurtjes genieten, want het is daar toch aanmerkelijk donkerder dan in de tuin en ik kan er rustig waarnemen zonder gestoord te worden (al zal dat deze keer wederom niet lukken zo zal blijken…) Ook wil ik mijn net binnengekomen oculair, een Pentax XW 5mm eens aan de tand voelen. Ik merkte toch behoefte te hebben om wat meer door te kunnen vergroten dan 171x, zeker nu het planetenfestijn ons staat te wachten binnenkort.

Om 23:30 is de temperatuur 14 graden, prima te doen! Wel staat er een stevige bries, dus de auto moet strategisch worden opgesteld zodat ik in de luwte kan waarnemen. Er drijven nog wat wolkjes over die af en toe gelukkig ook het maanlicht blokkeren, scheelt toch weer iets
De SQM zal gestaag oplopen tot een max van 20.5 om 2:00.

Ik heb zowaar overdag een lijstje samengesteld. Er staan nog een paar Caldwell’s in Canes Vanetici in een compact gebied rond de ster waarvan de naam me altijd aan een maffiabaas doet denken: Cor Caroli. De werkelijke betekenis is echter “Karels hart”, naar de geëxecuteerde Karel I van Engeland. De ster schijnt te hebben opgelicht op 29 mei 1660 toen Karel II naar Londen terugkeerde en het herstel van de monarchie aankondigde, maar dat is een verhaal op zich.

Het eerste object staat echter in Draco en is de Cat’s Eye Nebula, ofwel NGC 6543 en dit is meteen een plaatje! Een zeer heldere planetaire nevel met een ronde, licht ovale vorm. Er staan nog wat andere sterren in de 10mm, maar de planetary is zonder meer het helderste object in beeld. Ik ben slecht in het zien van kleuren in deepsky objecten, maar de nevel komt toch een beetje lichtblauw op me over.
120x is wat te bescheiden voor deze jongen, dus de 7mm gaat erin die hem tot 171x doet opzwellen. Wat me opvalt als ik er direct naar kijk, is dat het object na een paar seconden gewoon… verdwijnt! Ik zie hem dan he-le-maal niet meer. Bizar.
Met de nieuwe 5mm + UHC op 240x komt hij tenslotte het best tot zijn recht. Er is nu duidelijk iets in de nevel te zien, die verder uniform van helderheid is. Een heel klein boogje lijkt het, links van het midden. Ook is te zien dat de nevel twee hele kleine uitlopers heeft in de lengterichting, waardoor de vorm me sterk aan die van een citroen doet denken. De rand is niet scherp en er bevindt zich een lichte gloed omheen.

Cat´s eye


De 5mm heeft zijn vuurdoop met verve doorstaan, dus nu wil ik wel eens zien wat hij op een bolhoop kan uitrichten. Hercules staat hoog en herbergt twee hele mooie exemplaren; allereerst M92, hij komt hierin echt schitterend tot zijn recht! Mooier nog dan in de 7mm. Ik zie weer nieuwe details, vooral lijnen in en om de bol die me eerder niet zijn opgevallen. Ik wil hem graag schetsen, maar dat kost nu wat teveel kostbare tijd, dus besluit ik dat een andere keer te proberen.
Dan natuurlijk door naar M13 en die is helemáál van de wereld! Ik had dus geen idee dat je globs zo ver kon doorvergroten, kon me niet voorstellen dat het daarmee nog beter werd! Maar toch is het zo en 240x in een 10” is niet teveel van het goeie voor deze rakkers. Buiten het feit dat de fijnste sterretjes tot in de kern worden opgelost, is er nu ook veel meer neveligheid te zien in en om de bol en door de extra vergroting zijn details toch weer wat beter zichtbaar. De propeller moet echter wel wat aan zichtbaarheid inboeten, want die zie ik beter met een lagere vergroting. En de seeing lijkt ook wat meer invloed te krijgen, want de sterretjes lijken in de 5mm wat meer te “dansen”, maar zo mooi als op 240x heb ik deze bolhopen nog niet eerder gezien in mijn kijker.


Het oculair gaat de koffer weer in, want het is tijd voor nog een paar galaxies en die komen toch wat beter tot hun recht bij 120x (10mm) en 171x (7mm).

Allereerst NGC 5248 in Boötes. Lastig te vinden want in een sterarm gebied, zie ik dan ineens een heel flauw schijnseltje. In de 7mm + CLS ontwaar ik een klein pitje die iets lichter is dan zijn omringende gloed, maar met een oppervlaktehelderheid van Mag 13.4 is het bijna niet te zien in mijn telescoop.

Ik krijg weer bezoek, een auto rijdt de dijk op tot vlak bij mij op het fietspad, geen politie dit keer maar een man alleen… Hij steekt de auto achteruit tot bijna tegen mijn auto aan en ik verwacht dat hij met een telescoop uit zal stappen. Maar nee, de man haast zich terug richting Vogelweg. “Rare snuiter” denk ik, “rare snuiter” denkt hij…

NGC 4449 dan, het eerste stelsel rond de maffiabaas. Dit is een langwerpige heldere ovaal, met een bijna rechthoekige halo, die linksonder wat breder uitwaaiert dan aan de andere kant. De vorm doet me aan superman of aan de vorm van een papieren gevouwen vliegtuigje denken.

NGC 5005 is dan ook snel gevonden via een vrij makkelijke starhop. Ook langwerpig, maar iets kleiner dan zijn voorganger. De verhelderde kern is een kort streepje met daaromheen een uniforme gloed. Er in de buurt staat nog een kleintje; NGC 5033. Deze is in werkelijkheid groter, maar waarschijnlijk zie ik alleen de kern. Hij is wat ronder dan 5005 en zwakker, maar toch vrij goed zichtbaar. In de kern zie ik nog een puntje staan.

Door naar NGC 4631. Dit is de Whale Galaxy of Herring Nebula, zelf vind ik de gelijkenis met een vis treffender. Het is een behoorlijk groot stelsel en is wat smaller dan ik had verwacht. op de buik (of rug?) bevindt zich een sterretje. Perifeer lijkt er wat structuur of sliertjes (mottled? ) in te staan en de helderheid is zo’n beetje overal gelijk. Ook hier is in de 10mm nog een ander stelsel in één beeld te vangen, namelijk NGC 4656. Deze is wel een stuk kleiner maar met een ongebruikelijke vorm; ook deze is langwerpig maar wat meer met een gebogen vorm. In de 7mm vult de haring bijna het hele beeld en lijkt iets meer structuur prijs te geven. NGC 4656 verliest met de vergroting wat aan detail, maar de gebogen vorm blijft zichtbaar, vooral met perifeer kijken in het verlengde van het stelsel.

Het laatste stelsel van de avond is NGC 4244. In de 7mm is ie redelijk goed te zien, maar wel wat zwakker dan de vorige galaxies. Dit is wederom een zeer langwerpig exemplaar en heeft bijna een naaldvorm. Verder zie ik er geen detail in.

Tijd voor planeten, want ze staan bijna op hun hoogst!

Mars bijt de spits af en ziet er puik uit op 171x. De 5mm heeft vandaag helaas geen toegevoegde waarde. Syrtis Major is net als een paar dagen geleden mooi te zien, maar het gebied is wel een stukje opgeschoven. Hij lijkt wat meer boven het midden te staan nu en de driehoekige vorm lijkt meer in een boemerang-vorm over te gaan waarbij één arm van de boemerang wat langer is. Verder komt de bol gelig op me over in plaats van rood en is de onderkant van de bol wederom wittig. Vorige keer was het poolkapje twijfelachtig, vandaag zie ik hem zeker niet.

Ik sluit af met Saturnus die vandaag niet mooi is, zelfs de Cassinischeiding kan ik niet zien

Al met al een leuke sessie en ondanks het maantje best nog wel wat kunnen zien. Om 2:30 keer ik huiswaarts.

Einde van een vermoeiende, maar zeer vermakelijke waarneemweek.

Moge er nog vele volgen dit jaar!

Vier nachten waarnemen op La Palma met nieuwe telescoop

De voorbereiding

De trip naar La Palma stond al een tijdje in de planning, maar pas een aantal weken voor vertrek viel het besluit om een andere telescoop aan te schaffen. Dat stond dus eigenlijk los van de reis. Met lichte pijn in het hart neem ik afscheid van mijn 12” flextube; een geweldige telescoop voor gebruik in de buurt die me ontzettend veel heeft laten zien en mijn hobby nieuw leven heeft ingeblazen, maar hij is niet geschikt voor vliegreisjes en autotrips met het gezin aan boord. Vooral dat eerste wil ik in de toekomst wel vaker gaan doen om de écht mooie en donkere luchten op te zoeken.

Mijn keus valt op de Sumerian Alkaid 10”. Een handbagage-kofferdob waarmee ik er in formaat op achteruit ga, maar dit wordt gecompenseerd door de goede optiek die erin zit: een Orion Optics UK 250/1200mm – f/4,8 spiegel met 1/10 Lambda.

1 dag voor vertrek is de telescoop klaar (!) en kan ik hem komen ophalen. Wat een subliem stukje vakmanschap is deze telescoop! Het straalt een en al kwaliteit uit en ik ben er meteen helemaal weg van.

’s Avonds kan ik nog snel een poging doen om de telescoop op te zetten en dat lukt gelukkig aardig. Testen van de optiek zit er niet meer in en dat zal dus op La Palma moeten gebeuren…

Het geheel weegt 10,3 kg en ik moet het dus noodgedwongen in een (lichte) boodschappentas vervoeren als ik het mee de cabine in wil (en dat wil ik!). Het pakketje gaat uiteindelijk zoals op de foto hieronder mee het vliegtuig in, ter vergelijking ernaast de verrekijker:


De telescoop komt wonderwel zonder verdere vragen door de security check, terwijl het er op het scherm toch behoorlijk verdacht uitziet allemaal met allerlei uitstekende toeters en bellen. Blijkbaar zijn ze wel wat gewend op Schiphol.

De reis verloopt soepel en op 7 maart komen we om 22.00 in ons huisje in Puntagorda aan.


Dag 1: De verwondering

Onderweg tijdens de bochtige rit naar het westen van het eiland zie ik af en toe kans om uit het raampje te kijken en zie meteen dat we hier goed zitten! Bij aankomst is de sterrenhemel overweldigend. Nog nooit heb ik deze zo mooi mogen aanschouwen. Ik kan er het eerste half uur alleen maar met open mond naar staren. Als mijn ogen gewend zijn aan het donker zie ik een prachtige wintermelkweg als een brede uniforme band van het Achtersteven en de Grote Hond boven Orion langs naar de Voerman lopen. Schitterend!

Wat me ook opvalt, en dat is misschien geen goed teken, is dat de sterren ontzettend fonkelen. In Nederland zie ik dat ook in mindere mate wel, maar hier is het net of er een soort warmte-vlies voor de sterren over het firmament is gespannen en lijken de sterren ietwat te bewegen of te trillen, ook vanuit je ooghoeken. Lastig uit te leggen.

Ik zie dat er vanaf het terras bij het huisje zicht is van ZZW tot NWW en dat laag waarnemen (onder de 15 graden) er niet echt in zit op het zuiden. Dat valt dus een beetje tegen. De SQM meter geeft max 21.63 aan en daar ben ik dan wel weer blij mee.

Ik besluit de bino er eens bij te pakken en hem op zijn statief te zetten. Helaas is er tijdens de reis een schroefje los geraakt en omdat ik op dat moment het euvel niet goed kan inschatten, kijk ik maar even uit de hand. Dat is ook niet verkeerd! Wat me opvalt is dat er ontzettend veel donkere nevels te zien zijn in en rond de melkweg. Ongelofelijk gewoon, want die zie ik in Nederland helemaal niet! Maar dat kan ook aan mezelf liggen omdat ik in Nederland nog nooit bij een hogere SQM dan 20,5 heb waargenomen…

De telescoop laat ik nog maar even voor wat het is, want ik heb hoofdpijn en ik ben moe. Eenmaal in bed zet ik geen wekker en val ik snel in slaap, achteraf toch een beetje spijt van omdat er zo’n prachthemel staat te wachten om bewonderd te worden terwijl ik mijn tijd lig te verdoen met slapen.


Dag 2:

Op dinsdag doen we boodschappen en brengen we een bezoek aan de Roque de los Muchachos. Eind van de middag zet ik de telescoop in elkaar en na het avondeten kan er waargenomen worden!

Mijn telescoop staat nu zoals hieronder opgesteld op het waarneemterras bij het huisje:


Voor first light heb ik de Orion nevel in gedachten, dat verdient de telescoop wel 🙂

Maar omdat de zoeker nog niet goed staat afgesteld krijg ik eerst een ander object in beeld: de Vlamnevel ofwel NGC2024. Heel duidelijk te zien met aan twee kanten neveligheid en een soort zwartige streep ertussen, als een hamburger. Met OIII verdwijnt deze nevel bijna helemaal. Ook in de bino blijkt deze emissienevel hier trouwens prima zichtbaar te zijn!

Dan naar het object waar ik eigenlijk naar op zoek ben, M42/M43. Deze heb ik nog nooit met zoveel detail gezien. Een enorme wolk neveligheid met twee tentakels die reiken naar de ster Hatsya. Het beeld doet me denken aan een schorpioen met zijn twee scharen. De Mairan’s nebula laat duidelijk zijn komma-vorm zien, wat me nog niet eerder gelukt is. Het lijkt op een pacman die uit zijn mond nog wat lichte neveligheid uitademt. Om de omringende sterren in dit gebied is ook duidelijk neveligheid te zien. OIII krikt het contrast nog wat verder op bij M42 en in de 24mm (1,36° FOV) is de nevel mooi in één beeldveld te vatten. Wat een prachtgebied is dit toch, ik krijg hier nooit genoeg van.

Om 21.15 is de SQM inmiddels 21.67, door naar het volgende object waar ik nu het volste vertrouwen in heb: de Paardekopnevel (B33) in het achterliggende IC434. Wederom met de 24mm, dit keer voorzien van H-Beta filter ga ik op zoek. Als ik Alnitak heb gevonden zet ik hem net uit beeld en ga zitten turen. Meteen wordt een hele lichte strook zichtbaar met daarin een donkere inkeping. Wat leuk, hij is dus gewoon mogelijk met een 10”! Een hoofd (het blijft een edel dier…) herken ik er niet in, het blijft perifeer bij een inhammetje.

Het is inmiddels astronomisch donker en in het westen is het boven zee wat heiig, daarboven is duidelijk het zodiakaal licht te zien. Aan de andere kant lijkt in het zuidoosten een vage lichtkoepel zichtbaar. Op dat moment heb ik geen idee hoe dat mogelijk is, want er zou daar in het geheel geen strooilicht vandaan kunnen komen, maar bij later opzoeken vermoed ik dat het een helderder stuk melkweg is in het sterrenbeeld Carina en Puppis.

Met het H-Beta filter nog in de Panoptic geschroefd maak ik een uitstapje naar de California nevel, ofwel NGC1499 in Perseus. Een flauw schijnsel in de vorm van een langwerpige maansikkel is zichtbaar, maar met zijn 2,5 graden lengte is het niet goed te vatten in de dobson. Andere keer nog maar eens proberen met de verrekijker.

Tijd voor wat meer fotonen nu! M46 en M47 en het naastgelegen NGC2423 vormt een gebied dat eenvoudig met het blote oog te zien is (nog wat makkelijker zelfs dan M35). In de 24mm worden ontelbaar veel sterren zichtbaar en is ook de planetary NGC2438 (zonder filter) te zien. In de 10mm met OIII wordt de planetary ineens een stuk groter en is perifeer te zien dat deze een donutvorm heeft. Hij doet me een beetje denken aan de ringnevel.

Het is nu 22.10, de SQM is opgelopen naar 21.75 nadat mijn vriendin binnen het licht heeft uitgedaan (scheelt toch weer iets blijkbaar 🙂 Het is een graad of 5 en het voelt helemaal niet koud aan omdat het windstil is.

Ik doe eens gek en probeer Sirius B te zien, volgens mij heb ik nog nooit eerder een kijker op de helderste ster gericht dus zelfs Sirius A is voor mij een noviteit… Sirius danst, kookt, stuitert en flikkert of het een lieve lust en het zou een langturig project worden om hier nóg een sterretje naast te ontwaren. Dan maar eens de seeing checken op het trapezium (eerder niet goed naar gekeken). Oei, ik zie niet eens de E en F ster, dat is toch wel een zeldzaamheid. Met de transparantie zit het hier wel goed, maar de seeing is dus echt heel beroerd!

Door naar een clustertje die vanuit Nederland niet mogelijk is: Caldwell 71, ofwel NGC2477. Een compact open cluster vlakbij een helder sterretje met aan de onderkant een inhammetje en een strookje sterren naar beneden gericht. Mooi om te zien. M93 staat daar in de buurt en die wil ik nog eens zien omdat dat op de Knardijk zo moeizaam ging. Ik zie er hier wel veel meer sterren in staan, maar de seeing is zo slecht dat het zo dicht bij de horizon wel een golfslagbad lijkt zo trilt het hele beeld. Jupiter kan deze constatering alleen maar bevestigen; hij laat amper zijn wolkenbanden zien…

Wat hij wel laat zien is dat er 2 sterretjes haaks op de planeet staan, waardoor het geheel de vorm van het sterrenbeeld Zwaan krijgt.

Ik richt de kijker nu op M51 en zijn begeleider NGC5195. In de 24mm zijn ze prachtig te zien en van beide is een duidelijke kern te zien. M51 lijkt perifeer 3 spiraalarmen te hebben maar de brug kan ik niet ontdekken. In de 10mm ziet het er nog wat mooier uit en lijken de kernen nog iets wattiger.

Onderin M51 verschijnt nu een sterretje, van het kleinere stelsel af.

Dan naar een sterrenbeeld dat ik niet heel goed ken: Sextant. Daar staat de Spindle galaxy, ofwel NGC3115. Een ovaal en afgeplat stelseltje met een wat heldere kern. Niet heel boeiend, maar daar in de buurt staat de Ghost of Jupiter (NGC3242) en die is wel leuk, er staan zelfs een paar ghostmaantjes omheen 🙂 Het is een bijna perfect, grijzig bolletje, de diameter lijkt wel iets minder te zijn dan die van de echte Jupiter. OIII haalt hier helemaal niets uit.

De SQM blijft stabiel. Het is nu tegen enen en hij geeft 21.73 aan. Door naar de volgende stelsels die al geruime tijd op mijn wishlist staan: NGC4038/NGC4039, de welbekende Antennae galaxies. Dit is een mooi voorbeeld van twee stelsels die in elkaar vergroeid zijn. Het laat een hart-vorm zien, of nog beter: een baby in foetus houding. De een is net wat helderder dan de ander, maar ik kan niet achterhalen welke dat nu is. De tentakels die je op foto’s altijd zo mooi ziet kan ik niet ontdekken, daar is dan waarschijnlijk een wat grotere opening voor nodig. Er vlakbij staat nog een stelseltje: NGC4027. Wel wat zwakker dan zijn tweelingbuur, maar desondanks goed te zien. Deze heeft een ronde vorm met aan één kant een kleine inkeping zonder duidelijke kern. Ook NGC3981 woont hier in de straat, maar dit is er een die ’s avonds de gordijnen dichtdoet wat deze is wel echt een stuk zwakker. Hij heeft een ellipsvorm, of is eigenlijk meer een streepje en er staan mooi twee sterretjes omheen in een rechte lijn.

De vochtigheid is inmiddels aardig toegenomen en de telescoop is kletsnat. Gek genoeg zijn de spiegel en vangspiegel nog kurkdroog, dus ik kan gewoon lekker door. De oculairen moeten af en toe wel even worden opgewarmd, want die beslaan regelmatig. Ik heb nu ook geleerd dat het niet handig is om ze binnen in een doek op de verwarming te leggen, dat blijkt iets teveel van het goed te zijn 🙂

Nu naar de Sombrero galaxy; M104. Deze is duidelijk stukken helderder dan zijn voorgangers en laat duidelijk een ellipsvorm zien met een zeer heldere kern. Ook de donkere stoflaan die door het stelsel heen loopt is duidelijk te zien. Deze valt dus in de categorie: ruwe bolster, blanke pit.

Het is inmiddels 1.30 en het wordt tijd om af te sluiten. Ik heb de dagen hierna mij energie nog hard nodig en ik wil natuurlijk geen hele dagen in bed blijven liggen, dus ik ga slapen. Toch zet ik de wekker, omdat ik benieuwd ben wat er ’s ochtends vroeg voor nieuws zal verschijnen.

Dus om 5.45 sta ik weer buiten, met verrekijker en met telescoop. Het blijkt echter om 6.30 al weer behoorlijk licht te worden, dus ik heb niet echt mijn huiswerk goed gedaan omtrent zonsopkomst in deze regio. En jammer, want er is bewolking aan de hemel in het zuiden, precies het gebied dat ik wil gaan bekijken! Hé, maar wacht eens even… is dat wel bewolking? Die wolken geven wel erg veel licht en ze bewegen niet… OMG, het is de MELKWEG! Wat een surrealistische ervaring om die voor het eerst zo onvoorbereid te aanschouwen. Dit is echt ontzettend mooi!

De eerste 2 objecten die mijn aandacht trekken zijn M6 en M7 die ik een bezoekje breng. Verder bekijk ik nog M4. In eerste instantie vind ik hem nogal klein en tegenvallen, maar blijk ik naar NGC6144 te kijken, heel dicht bij Antares. M4 is dan een behoorlijke jongen en komt hier goed tot zijn recht omdat hij zo hoog staat. Er zijn zelfs in de 24mm wat sterretjes in op te lossen. In de 10mm lijkt er dan een lijntje van sterren in te staan. Erg mooi object.

Ik sluit af met Saturnus, maar de seeing is nog steeds niet om over naar huis te schrijven.


Dag 3: Messier Marathon!

Al uitgebreid beschreven.


Dag 4: Het afscheid

De vrijdagavond begint op het waarneemterras van de eigenaar van ons verblijf. Voor deze plek hoef ik alleen een trap op en is wat geschikter omdat laag waarnemen op ZZO mogelijk is tot 5 graden boven de horizon en van ZZO helemaal via het westen tot aan N ook goed waargenomen kan worden. Van N tot ZZO staat een fikse heuvel in de weg is er alleen boven de 30 graden iets te zien. Bovendien heeft het terras een laag bankje waar je op kunt zetten, wat spulletjes kunt uitstallen en de telescoop parallel aan kunt zetten om zittend op het zuiden waar te nemen. Dit is die plek:


De host wil wel eens zien wat die vreemde kerel hier ’s nachts allemaal uitspookt, dus ik heb hem uitgenodigd om mee te kijken en hem wat te vertellen over astronomie. Ik heb dus geen lijst samengesteld voor vanavond, maar laat hem gaandeweg wat all time favorites zien. Al gauw roept hij zijn vrouw erbij en er volgen veel oooh’s en aaah’s. Waar ik me over verbaas is dat hij niet eens een verrekijker heeft om al dit prachtigs te bewonderen! Al was het alleen maar om af en toe eens casual een kwartiertje de hemel af te struinen en verder niks. Maar ze zijn wel erg onder de indruk en vinden het heel bijzonder dat je zoveel meer kunt zien dan met het blote oog. Mijn vriendin komt er ook nog bij en het is eigenlijk wel ontspannend om zo een avondje zonder waarneemstress door te brengen.

Toch wil ik de laatste uurtjes duisternis die mij resten op dit prachtige eiland niet onbenut laten en dus zet ik de wekker om 2.30. De perfecte timing voor achtereenvolgens de sterrenbeelden Centaurus, Lupus, Scorpio en Sagittarius.

Het eerste object is meteen een hele mooie: Omega Centauri, ofwel NGC5139. Met 50x zijn er al bijna individuele sterren te zien en er lijkt nog een krans van sterren omheen te staan. De kern is vrij groot, uniform helder tot aan zo’n 1/3 van de rand. Op 120x wordt hij nog mooier en vult behoorlijk het beeld op, ook al is dit met de 10mm Ethos. Aan de noord-, noordoost- en zuidkant is nu een uitloper te zien, waardoor het lijkt alsof de bolhoop wat naar rechts “verwaait”. Onderaan de bolhoop staat een lijntje van zwakke sterretjes die erlangs wijst en linksonder loopt de bolhoop in een soort punt waardoor hij na enig turen bijna een driehoekvorm krijgt. Ín de kern zie ik twee zwarte vlekjes, net alsof het oogjes zijn. Misschien zit daar wat donkere nevel voor? Apart om te zien.

Het volgende object is Centaurus A, ofwel NGC5128, iets ten noorden van de MonsterGlob. Ik zag ze hier op het forum laatst al eens samen op een foto in 1 beeld staan, erg gaaf! In de 10mm een nevel met een dikke donkere baan er doorheen waarbij de bovenkant wat compacter en helderder is dan de wat plattere onderkant van de hamburger (alweer een hamburger, heb ik soms honger?) Links onderin de stofband (die daar wat verder doorloopt en uitgesmeerd wordt) staat een zwak sterretje. Op het bovenste broodje van de hamburger staat nog een vrij helder sterretje.

Een ander object in Centaurus is NGC4945, of Caldwell 83. In de 10mm een groot en langwerpig sterrenstelsel. Naar rechtsonder loopt hij nog wat door en zie ik er een sterretje in staan. Xi-1 Centauri staat hier erg dicht in de buurt en stoort een beetje. Linksboven lijkt de kern iets helderder en rechts daarvan zit er perifeer een deukje in. In een rechte hoek met Xi-1 en X-2 staat nog een stelseltje; NGC4976. Deze is bijna perfect rond, een stuk zwakker en amper zichtbaar.

Om 3.30 is de temperatuur 6 graden en het is windstil, eigenlijk hetzelfde als de voorgaande avonden. De SQM geeft 21.6 aan en ik vraag me af hoeveel invloed de melkweg heeft op zo’n meting.

Aangekomen bij NGC5286 in dit gebied, of Caldwell 84. Deze staat vlakbij een flink heldere ster, maar eigenlijk wat te laag om mooi waar te nemen. Het bolhoopje is klein en er zijn alleen perifeer een paar individuele sterretjes te zien. Ik zoek het gauw wat hogerop.

Een rondje langs de planeten dan maar (met mijn andere oog). Jupiter laat zien dat de seeing wat beter is dan voorgaande avonden. Bij tijd en wijle komt de planeet erg scherp door, maar de GVR laat zijn GRS niet zien en ook geen festoons of andere saillante details. Mars stelt zwaar teleur. Het is een rood bolletje, maar de scherpte die ik bij Jupiter zie ontbreekt hier in het geheel terwijl ook deze planeet hier toch redelijk hoog staat. Hij trilt en er lijkt zelfs een soort wazige krans omheen te staan. Er zijn geen detais te zien. Ook Saturnus borrelt en zijn geen details op te zien. Wel zie ik een flink aantal maantjes, dus besluit ik hier later nog even naar terug te keren als de planeet op 40 graden hoogte staat.

Ik wreek mij nogmaals op M83, gewoon omdat het kan. Gisteren al in de bino gezien, maar nu dan met de telescoop. Het is een vlek met een centrale ster en twee heldere sterretjes aan weerszijden die het einde markeren van de stofbanden van het sterrenstelsel. Erboven staat nog een boogje van sterren, waarvan twee iets helderder zijn. Hij lijkt linksonder het centrale sterretje een inkeping te hebben waardoor hij niet helemaal mooi rond is.

Dan naar Virgo, want ik heb nog een appeltje te schillen met de Siamese tweeling aldaar: NGC4567 en NGC4568. Met 50x is in één beeld daarbij ook M58 te zien met daar tussenin NGC4564.

De tweeling is in eerste instantie lastig van elkaar te scheiden. Maar als ik goed kijk, zie ik toch twee afzonderlijke galaxies die samen een soort V-teken maken.

Dan wil ik ook Markarian’s Chain eens wat beter bekijken omdat ik er hier waarschijnlijk wat meer van kan zien dan thuis. En dat is inderdaad zo… Het is zo eenvoudig om te verdwalen in dit gebied. Er zijn zo ontzettend veel galaxies te zien als je wat aan het dobhoppen bent, ongelofelijk gewoon. Voor de ketting ga ik uit van M84 en M86, die kan ik dan nog wel vinden. En vanuit daar is dan een mooie boog van galaxies te zien en ik besluit ze maar eens op papier te zetten. Later zie ik dat ik een flink aantal stelsels heb getekend die niet bij de ketting horen, maar ook dat ik er eentje heb gemist die er wel in staat: NGC4443. Geen idee waarom ik die niet gezien heb. Hij lijkt nog redelijk groot, maar misschien is hij gewoon heel zwak.

Tijd voor clusters in Scorpio nu. Het eerste is Collinder 316 en is met het blote oog te zien als een wazige vlek over een groot gebied. Eronder bekijk ik NGC6231 in de telescoop. Er staan een stuk of 7 flink heldere sterren in, maar het cluster lijkt wat kleiner dan het in werkelijkheid is. Het wordt begrensd door een driehoek van heldere sterren. Door de lage stand krijg ik hem helaas niet heel scherp.

Dan NGC6124, een heel mooi los cluster dat lijkt op een spinnenweb omdat de sterren zo mooi evenwijdig zijn verdeeld en omdat het een klein kern-cluster bevat dat ook heel los is.

De melkweg komt nu ook op, ik zag het al een tijdje aankomen door de lichte gloed die er boven de horizon ontstond. Ik liet me weer in de luren leggen en vroeg me al weer af wat voor lichtvervuiling dit nu weer was. Blijkbaar ben ik dit soort pollution nog niet helemaal gewend… 🙂

Een planetary nu, NGC6153, ook in Scorpio. Met OIII filter lijkt hij vrij rond, heeft overal een gelijke helderheid zonder kern en is heel klein. Hij ligt in een soort bootje van 5 sterretjes.

De volgende is de Bug nebula, ofwel NGC6302, Deze is groter en een stuk helderder dan zijn voorganger. Ik zie geen vergelijking met een insect alhoewel er met enige fantasie rechtsboven twee pootjes te zien zijn, maar perifeer heeft hij wel wat weg van Saturnus. Linksonder is het “oor” wat helderder en loopt wat verder door (een loopoor?)

Een blote oog donker gebied dan, de Pipe Nebula of LDN 1773. Ik denk tenminste dat dit is wat ik zie. Een duidelijke horizontale zwarte streep een stukje onder Sabik (Ophiuchus) met aan de linkerkant een rechtop staand donker gebied. Heel mooi om dit zonder enig instrument te kunnen zien.

NGC6369 is dan de volgende planetary (omdat het OIII filter er nog in zit), de Little Ghost planetary. Deze is weer een stukje zwakker dan de vorige. Hij lijkt mooi rond, maar is aan één kant helderder waardoor het de vorm van een wieg krijgt. Staat vlakbij een klein sterretje.

Op zoek naar de Box nebula, NGC6309 verdoe ik 10 minuten van mijn tijd omdat ik starhop vanuit Saturnus in plaats van Sabik en de planetary zo natuurlijk niet kan vinden! Een klassieke fout, die ik ongetwijfeld nog vaker zal gaan maken in mijn leven…

Eenmaal tot dit besef gekomen vind ik hem snel. Deze is weer een stuk kleiner dan ik had verwacht en lijkt wat ellipsvormig. Hij is zo stellair dat ik hem maar net van een ster kan onderscheiden. Zonder OIII zie ik ineens dat er een sterretje tegenaan staat en dat dat hem waarschijnlijk zijn ellipsvorm gaf. Zonder OIII is hij nog kleiner en wat ronder dus.

De SQM is momenteel zo’n 21.6 en is een beetje afhankelijk van waar ik de meter op richt.

Tijd voor eye candy nu! te beginnen met een majestueuze bolhoop: M13. Hij staat hoog en komt ragfijn over in het oculair. Duidelijk zijn de tentakels te zien, sowieso een lange en een iets minder lange, maar daaronder ook nog twee pootjes waardoor het geheel op een helikopter lijkt. Hij heeft duidelijk een heldere kern en is een supermooi object om hier te zien. Wel een stuk kleiner dan Omega Centauri, de echte Master of the Universe.

De volgende is de Trifid nevel, M20. Die heeft duidelijk het vredes- (of anti-atoom) teken in zich en kijkt me eigenlijk wat boos aan. Ik moet een beetje lachen omdat hij me sterk doet denken aan een beerdiertje (zo een die de meest extreme omstandigheden weet te overleven) waarbij zijn neus een dubbelster is. Ook heeft hij een achterlijf die eindigt in een heldere ster. Het bestaat uit veel neveligheid en het voor-en achterlijf zijn gescheiden door een donkere band. Met OIII wordt de nevel een stuk donkerder en geeft niet meer details prijs dan zonder.

Vlak daarbij staat de Lagoon nevel, M8. Ik zie de garnaal vorm weer, net als gisteren, maar nu groter en omgekeerd. Het clustertje op zijn buik komt nu heel mooi tot zijn recht. Bij het puntje van zijn staart is nog wat neveligheid te zien en ook een donker wolkje. Het lijfje wordt gescheiden door verschillende stofbanen. Met OIII nu wordt het clustertje erin een stuk zwakker, maar is er wel neveligheid in te zien. De algehele neveligheid in het object wordt met filter ontzettend geaccentueerd en worden verschillen in helderheid beter duidelijk. De donkere stofbanen steken nu nog mooier af!

De omega nevel dan, weer zo’n plaatje hier in de buurt. Met OIII is het een fantastisch object. M17 lijkt op een langwerpige helm, compleet met neuskap en een inham bij de ogen. Bij de oortjes is wat neveligheid te zien. De helm zelf loop helemaal door naar boven en vult een flink deel van het beeld, ik denk bijna zo’n ½ graad in de 10mm Ethos. Bovenop is nog een streep te zien aan de voorkant van de helm, het helderste deel van de nevel. Bovenop is nog een soort kroontje van neveligheid te zien, die wordt begrensd door een paar sterretjes.

M16, de Adelaarsnevel is een mooi open cluster die gescheiden lijkt in twee delen waartussen zich “de vingers” moeten bevinden. Deze zijn uiteraard niet te zien, maar ook dit gebied kenmerkt zich weer door neveligheid zoals zoveel objecten in deze regio. Met OIII wordt dit nog ietsje beter zichtbaar.

Bovenin staat een soort steelpannetje van sterren. Onderin is het wat compacter met een stuk of 15 heldere sterren. Daar rechts van is nog een driehoekje van sterren zichtbaar. Tussen dit driehoekje en het compacte clustertje is een donkere inham te zien. Om de rechterkant van het cluster heen is een dikke band van donker stof als een halve cirkel te zien.

Bij het zwiepen naar M22 kom ik eerst NGC6642 tegen. Een kleine rakker waar een lijntje van sterren heen lijkt te staan. M22 zelf is groot, bijna net zo groot als M13 schat ik. Hij is onregelmatig van vorm, lijkt wat afgeplat te zijn en heeft een tentakeltje linksboven. Rechts onderin lijkt er nog een mini bolhoopje ín te staan, omdat het daar net even wat compacter is allemaal.

Nu kijk ik voor het eerst door een telescoop naar twee bolhopen in één beeldveld. Dit zijn NGC6522 en NGC6528, samen met de ster Alnasi. Het zijn kleine bolhoopjes, waarvan de 6522 het helderst is en 6528 is vrij diffuus.

Het begint lichter te worden en ik heb het idee dat geen zin heeft om nog verder waar te nemen. Met de SQM meet ik 21.1 en ik besef me dat ik daar in Nederland best een uur voor wil rijden, maar hier lijkt het of ik bijna geen sterren meer zie, hoe onwerkelijk!

Dan nog maar een laatste blik op de planeten, waarbij ik het langst bij Saturnus blijf hangen. De seeing is nog steeds slecht en is dus eigenlijk de hele week lang niet echt goed geweest. Maar de transparantie is dat zeker wel en ik kan behoorlijk wat maantjes ontwaren. Ik spot er zes en dat is eentje meer dan vorig jaar juni in de tuin. Degene die ik extra zie is Hyperion en dat verbaast me omdat deze een magnitude heeft van ongeveer 14, het maximaal haalbare met mijn telescoop. Het maantje is dan ook niet met direct zicht te zien en dus doop ik hem: Hyper(ife)rion.

Het is dan nu echt te licht om nog door te gaan en ik ruim het spul voor de laatste keer op. Ik kijk terug op een fantastische week en zat bij thuiskomst meteen al te kijken wanneer ik weer zou kunnen gaan! Ik hoop dit jaar nog…

Met de kennis van nu weet ik dat ik liever in vliegtickets (of kerosinefilter zo je wilt) investeer dan in nieuwe randzaken voor de telescoop. Een donkere hemel maakt pas echt een wereld van verschil en ik kan iedereen die dat nog niet weet van harte aanbevelen om dat ook te gaan ontdekken.




Messier marathon vanaf het dak van La Palma

Afgelopen week was het dan eindelijk zover. Van 7 t/m 11 maart zat ik in een huisje in Puntagorda met mijn vriendin en de weersomstandigheden bleken gunstig. Overdag wat bewolking en mist, maar dat loste steeds op en een schitterende sterrenhemel verscheen ’s avonds steevast als de duisternis compleet was. De beste avond zou 9 maart zijn ivm nieuwe maan, dus op 8 maart gingen we maar eens wat plekjes verkennen.

Vrij zicht op westen, zuiden en oosten zijn een vereiste voor de marathon, dus eerst maar eens naar de top van de Roque de los Muchachos, de nummer 1 locatie van La Palma. Via een slingerweg met meer dan 100 bochten stegen we tot een hoogte van 2423 meter, maar dit ging niet zonder horten of stoten. Onderweg sloeg het weer om en regen, mist en harde wind speelde ons parten. Eenmaal boven de bewolking uitgekomen bleef hiervan alleen de wind over. Op het parkeerplaatsje was deze echter zo hard dat het moeilijk was om te blijven staan. Ik zag mijn plannetje al in duigen vallen, want een hele nacht waarnemen onder deze omstandigheden zou verre van ideaal zijn…
Wel is het werkelijk een schitterende plek om te staan! Het uitzicht op de Caldera met de bewolking die daar over de bergkammen kruipt is fenomenaal. We lopen een klein stukje, maken wat foto’s en gaan terug naar de auto. Hier een foto van het uitzicht vanaf de parkeerplaats op de rij telescopen richting noordoost:


Op 9 maart dan maar richting het zuiden. Naar Pico Birigoyo om precies te zijn, want dit moet ook een zeer geschikte plek zijn. Onderweg worden we echter weer getergd door mist en de omstandigheden zien er alles behalve gunstig uit boven die vulkaan. Rechtsomkeer gemaakt dus maar en wat plaatsjes aan de zuidwestkust van het eiland bezocht. Eenmaal terug in het huisje aangekomen baal ik er wel van, want het is nieuwe maan en ik heb nog geen stek! Vanaf het terras bij het huisje gaat het sowieso niet lukken omdat daar maximaal waargenomen kan worden tot ZZO en niet helemaal tot op de horizon…

Na enig dubben besluit ik dan toch maar naar de Roque te gaan, al voelt mijn vriendin zich daar niet heel senang bij. Ik beloof terug te komen als de omstandigheden niet optimaal zijn en dan de marathon toch maar bij het huisje te doen. Dus de auto wordt volgegooid met: bino + P-mount, PSA, planisfeer, lampje, memorecorder, reservebatterijen, thermoskan thee, drinken, eten, diepvrieskleding, detailkaarten (Virgo!), klokje, SQM-meter, stoeltje, deken, kussen, nog een deken, filters, koffertje en last but not least mijn persoonlijk samengestelde waarneemlijst voorzien van een korte beschrijving van elk object in de bino, positie, opkomst en/of ondergang van elk object, schematijd waarop ik het object wil zien, pagina in de PSA en een kolom om mijn eigen tijden in te vullen. Het enige schrijfwerk dat ik moet verrichten is dus het invullen van de tijd, wel zo fijn voor de vingers . Ik vertrek ruim op tijd, want de gate is gesloten van 19.00 tot 7.00. Mocht ik dus niet voor 19.00 weer vertrokken zijn, wordt het hoe dan ook een all-nighter op de berg…

De rit naar boven verloopt wonderwel goed. De zon schijnt uitbundig en er is geen sprake van mist, regen, harde wind of andere spelbrekers. Dat stemt hoopvol! Om een uur of 18.00 kom ik op de top aan alwaar nog wat toeristen aanwezig zijn. Er is wel wind, maar deze is veel minder hard dan de dag ervoor en heeft een wat meer vlagerig karakter. Ik licht mijn vriendin in en laat weten de nacht op de berg door te gaan brengen, spannend en heel cool dat het toch gaat gebeuren!

Om de tijd te doden loop ik een stukje het pad af in zuidelijke richting. Ik twijfel nog om de marathon te gaan doen vanaf een soort plateau dichtbij die omgeven is door een muurtje. Het is een schitterend plekje omdat je hier ook echt kunt waarnemen tot op de zuidelijke horizon, dit in tegenstelling tot het parkeerterrein. Zie hier deze magische plek:



Maar vanwege de vele spullen die ik bij me heb en het voornemen om ’s nachts een dutje te doen in de auto besluit ik toch op de parkeerplaats te blijven staan. Op de horizon waarnemen in het zuiden is toch niet nodig omdat de Messier objecten daar hoog genoeg zullen staan.

Bij terugkeer op de parkeerplaats blijkt er nog één andere auto te staan, eentje van TNG (Telescopio Nazionale Galileo). Ik zie een man foto’s maken van de Teïde op Tenerife richting oost bij het prachtige rode licht van de naderende zonsondergang. Ik maak een praatje met hem en vertel hem mijn plannen voor de nacht. Hij waarschuwt me voor de kou en zegt dat ik in de nacht wel even bij ze in het observatorium langs mag komen voor een kop koffie om even op te warmen. Een aanbod waar ik op elk ander moment dankbaar gebruik van zou maken, maar vanavond heb ik een missie en kan ik me niet laten afleiden!


Om een uur of half acht is de zon onder en blijf ik alleen achter op de berg, ik zet mijn verrekijker op het statief en leg mijn spulletjes klaar in de koffer tegen het achterwiel. Om een uur of acht kleurt de lucht een prachtig oranje/roze/geel en de temperatuur is een aangename 9 graden, de wind is nog behoorlijk vlagerig. Ik ga op zoek naar het eerste object van de avond: M77. Om 20.10 is het bingo. Ik zie een klein, diffuus puntje in de verrekijker die samengesmolten lijkt met een sterretje. Gelukkig heb ik de eerste twee objecten goed geoefend een paar maandjes eerder, want het zijn meteen een paar lastige rakkers.

Dan door naar M74, die nog een stuk zwakker is. Ik denk hem al een tijdje in de smiezen te hebben maar wil nog even wachten voor ik het helemaal zeker weet, zo laag staat hij toch nog niet.
Mijn sessie wordt nu echter ineens wreed verstoord door felle autolampen die het terrein op komen rijden en me flink verblinden. Het blijkt een bewaker te zijn die ervoor moet zorgen dat iedereen buiten het hek staat voor de nacht… Huh? Ik had geen idee dat je hier ’s nachts niet mocht staan en was er blindelings vanuit gegaan dat dit geen enkel probleem was! In eerste instantie is hij onverbiddelijk en vraagt me in zijn beste Engels steeds om mijn permission om hier te mogen staan. Hij lijkt zwaar geïrriteerd. Ik leg hem uit dat ik speciaal uit Nederland ben gekomen om hier vannacht te zijn en smeek hem min of meer om me niet weg te sturen. “I make no trouble sir, I promise!” Volgens mij vindt hij het wel aandoenlijk en ik zie dat hij wat milder wordt. Na een tijdje zegt hij dan dat het ok is, als ik maar om 7.00 weer beneden sta en met stille trom vertrek. Hij besluit glimlachend met de woorden “Tonight, this place is all for you”, geeft me een schouderklopje en een hand en rijdt weg… Pheww. Gelukkig blijft het de rest van de nacht bij dit ene incident.
Terug naar M74 dan, die ik om 20.28 dan toch echt kan bevestigen. Dat is fijn, want het lastigste begin heb ik nu gehad! Het voordeel van een marathon zo vroeg in het seizoen is dat de avondobjecten relatief makkelijk zijn, maar hoe dit voordeel uitpakt in de ochtend moet ik nog maar afwachten.

De SQM geeft nu 21.34 aan en het zodiakale licht is in volle glorie aanwezig, deze steekt als een kegel vanuit het westen omhoog tot aan de Plejaden, precies tussen M74 en M77 in zo zie ik later. Hij geeft nog meer licht dan de melkweg. Ik kijk achterom voor de gegenschein, maar deze zie ik niet.

De volgende reeks bestaat uit M33, M31/M32/M110 die allemaal goed te doen zijn. M33 is snel gevonden en is huge! Spiraalarmen of een aanzet daartoe zijn echter niet te zien. M32 is natuurlijk wel klein, maar goed te onderscheiden van de omringende sterren. M31 steekt als een naald omhoog en ik kan er in totaal zo’n 2 graden in lengte van zien. Dat zijn ruim 4 volle manen! Ongelofelijk. M110 hangt er als een wazig vlekje naast.

Dan staat er weer een lastige op het programma; M76, klein en zwak. Maar hij steekt mooi af tussen de enorme hoeveelheid sterren in dit gebied. Hij was me op de knardijk ook al gelukt met de bino, dus hier is hij ook goed te doen. Ik klok hem op 20.39 en OIII/UHC filter is niet nodig.

M52 is snel gevonden door de pootjes van Cassiopeia door te trekken. Een klein clustertje, te zien als een vlek met een mooi sterretje aan de zuidkant.

M103 heb ik op geoefend omdat deze maar uit 4 sterretjes bestaat, waarvan degene rechtsonder het helderst is. Samen vormen ze een soort driehoekje. Vreemd dat dit een Messier object is, terwijl er zoveel mooiere en grotere NGC clusters in de buurt staan…

M34, een blote oog object. Een stuk of 10 heldere sterren en het vormt een soort pijl die naar linksboven wijst.

M79 kijk ik in eerste instantie overheen, maar dan zie ik toch dat het een iets meer wattige ster lijkt. Bolhopen zijn bepaald geen interessante objecten in de verrekijker, maar er zullen er nog vele volgen vannacht…

M45 dan, het helderste blote oog object, maar komt in de verrekijker schitterend tot zijn recht! Ik zie neveligheid rondom de ster linksonder in het “pannetje”. En inderdaad blijkt dit later bij controle Merope te zijn geweest. Leuk!

Orion dan. Om 21.01 klok ik M42/M43 die gigantisch veel detail laten zien. De tentakels van de nevel lijken de ster Hatsya (?) daaronder vast te grijpen. M43 laat een duidelijk gloed zien, maar een komma-vorm zie ik er niet in. M78 is een stuk groter dan thuis en lijkt zijn neveligheid naar de linkerkant uit te stralen. Aan de rechterkant wordt hij begrensd door een soort donkere band.

M1 vink ik snel af, want die staat hoog en bezorgd me nekkrampen. Klein en een hint van een parallellogramvorm is te zien.

M35 is hier een blote oog object, maar in de bino komt hij mooi tot zijn recht. Groot en hij laat hij een stuk of 5 wat meer heldere componenten zien.

De Auriga clusters staan nóg meer in het zenit en het zijn er drie, auw! M37, M36 en M38, waarvan de laatste wat meer is uitgeslagen en een soort “ban de bom” teken lijkt te bevatten.

M41 in de Canis Major is ook alweer een blote oog object, maar ook in de bino erg mooi. Het commentaar kan ik niet terugluisteren door de windvlagen op dat moment.

Om 21.15 neem ik theepauze. Even opwarmen ook al valt de temperatuur nog erg mee. Het is 8 graden en de SQM geeft 21.58 aan. Dat is dus best donker zou je zeggen, maar ik kan gewoon rondlopen zonder mijn zaklampje te gebruiken. De sterrenhemel geeft dus best nog wat licht! Ik loop een stukje over het voetpad richting zuiden en zie bij de kustlijn de lichten van Puerto (?). Iets verderop tekent zich nog een lichtvlek af tegen het daar onder liggende wolkendek van een ander kustplaatsje. Ze geven overigens geen enkele lichtkoepel, wat niet gezegd kan worden van het kegeltje aan de oostkant, namelijk die van Tenerife. Het is echter maar betrekkelijk en je hebt er totaal geen last van.

Door met M48 in Puppis, ook deze is weer met het blote oog te zien. Een heel groot uitgeslagen cluster waar een soort boogje of tunneltje in lijkt te staan. M46 en M47 staan heel mooi samen in beeld en hebben een totaal verschillende helderheid. M46 is mooi rond en bevat 1 heldere ster en een iets minder heldere tussen de vele zwakke. M47 heeft een stuk of 10 heldere sterren, waarvan 4 echt helder en is met het blote oog te zien. In de bino zijn ook duidelijk de daarboven gelegen NGC clusters en 1 Mel cluster te zien. Een heerlijk verrekijker gebied!

Als ik de lijn doortrek van Sirius en de snuit van de hond kom ik bij M50 uit, een iets kleiner cluster met 1 heldere ster. Het lijkt alsof hij twee spiraalarmen heeft van sterren en er linksboven is heel duidelijk een donkere nevel te zien in de vorm van een H van een graad of 3 breed en hoog. Geen idee of deze ook een naam heeft, maar wel erg mooi om te zien.

M93 had ik op de knardijk ook al eens gezien, maar hier zijn heel veer meer sterretjes te zien. Ook dit kleine cluster heeft een donkere nevel in de buurt. Het lijkt een soort gekras van zwart linksboven de ster linksonder het cluster.

Nu weer tijd voor een echt verrekijker object: M44. Groot en er zijn een stuk of 30 heldere sterren te zien. Linksonder dit cluster is ook weer een donkere band te zien. M67 staat er ook in de buurt, een sterrenhoopje in de vorm van een pacman met een heldere ster op zijn achterhoofd (het puntje dat hij vergat op te eten?) Deze zag ik nog maar 1 keer eerder, waarschijnlijk omdat zijn grotere broer nogal een aandachtstrekker is.

En hiermee staan de clusters even op hold en zijn de galaxies aan de beurt! De tour begint in Leo Major, een triplet (of eigenlijk quadruplet) voor de verrekijker wel te verstaan: M95, M96 en M105. Ze staan samen in beeld en ook NGC 3384 die tegen M105 aan staat is duidelijk te zien. Heel mooi om ze alle vier in beeld te hebben staan. M95 is de zwakste van de drie en ik klok ze op 21.55, lekker vroeg nog. Dan door naar de jongens van het echte triplet: M65 en M66, waarvan de eerste het zwakst is en de laatste twee kernen lijkt te bevatten. Ook het nabijgelegen NGC 3628 is als een zwakke naald te zien.

Nu naar Ursa Major. M81 en M82 staan samen in beeld en ik moet me even goed oriënteren wie wie is. M81 is de grootste van de twee en ook de meest heldere met een duidelijk kern en een wazige gloed eromheen. M82 lijkt een soort straaltjes er doorheen te hebben staan, gek gezicht.

Nog een duo dan en tevens objecten van de maand: M97 en M108. Al vaak bekeken in Nederland, dus geen probleem. De uilnevel is een mooi bolletje, maar de oogjes gaan niet open in de bino. M108 is als een lange, hele zwakke streep te zien.

M109 moet ik even mijn best voor doen. In eerste instantie zit ik veel te zuidelijk en even denk ik dat ik mijn eerste object ga mislopen… Maar als ik me realiseer dat hij veel dichter bij Phad zit, vind ik hem toch. Gepositioneerd vlakbij een mag 9 à 10 sterretje zie ik een hele kleine, ellipsvormige gloed. Yesss!

Dan naar de enige dubbelster in de Messierlijst: M40. Deze heb ik thuis goed geoefend en ken het sterveld dan ook uit mijn hoofd. Leuke bijkomstigheid is dat ik hem hier op La Palma ook daadwerkelijk (perifeer) kan scheiden, dat was met nog niet eerder gelukt.

Ik begin trek te krijgen, maar wil eigenlijk eerst UMa afronden voor ik wat ga eten. Het waait nog steeds behoorlijk en dat is goed te horen in de Caldera! Het maakt een spookachtig geluid en als het geluid even in decibel toeneemt, dan duurt het een paar seconden voordat de vlagen ook voelbaar zijn op het parkeerterrein en ik het parallellogramstatief even vast moet houden om niet de positie te verliezen. Gelukkig duurt dat steeds maar even… Mijn tenen en vingertoppen zijn wel wat koud, maar geen ijsklompjes zoals ik thuis inmiddels gewend ben.
De SQM is nu opgelopen tot 21.66 en begint er eindelijk een beetje op te lijken. Bij het huisje had ik al 21.7 gemeten dus het valt me tot nu toe eigenlijk wat tegen. Waarschijnlijk helpt het wel dat met het zakken van de Plejaden ook het zodiakaal licht afneemt. De temperatuur op de SQM meter geeft 7 graden aan, maar dat is misschien iets te optimistisch omdat ik deze in mijn jaszak bewaar… Voor mijn gevoel is het een paar graden boven nul. Wat ook helpt is dat het (in tegenstelling tot de dag ervoor) helemaal niet vochtig is! De auto voelt nog kurkdroog aan dus het ziet er naar uit dat de verrekijker niet zal gaan beslaan vannacht. Lucky me.

M106 dan in 1x gevonden. Makkelijk te zien, een niet zo groot langwerpig stelseltje met een wat brede kern.

M94 is nog niet zo’n makkelijke. Stellair, met een beetje een gloed er omheen. Je kijkt er makkelijk overheen dus je moet goed weten waar je op moet letten.

M63, de sunflower galaxy is nu aan de beurt. Geen idee waarom hij zo heet, want hij ziet er helemaal niet rond uit. Meer elipsvormig met een sterretje er dicht tegenaan.

M51 en zijn begeleider NGC 5195 zijn heel mooi te zien. Best nog wel groot, maar ze lijken wel los van elkaar te staan en ik kan met langdurig turen geen brug tussen de twee ontdekken.

M101. Rond en groot! Een hele mooie voor de bino toch wel. De lichtsterkte vanuit de kern wordt heel mooi meer diffuus naar de buitenkant toe.

M102, ofwel NGC 5866. Deze duurde even om te vinden omdat hij in een redelijk leeg gebied staat en heel zwak is, hij geeft bijna geen licht en is tot nu toe echt de moeilijkste van de lijst. Er staat een heel zwak sterretje tegenaan.

Door naar het hoofdhaar van Berenice om er een bolhoop uit te schudden: M53. Het is wat je verwacht van een kleine glob in een verrekijker; een wattige ster, maar wel redelijk helder. Mijn oog valt op nog een bolhoop. Bij het kijken naar M53 zie ik hem automatisch perifeer in het beeldveld staan. Controle in de PSA leert mij dat dit NGC 5053 is met een magnitude van 9.8. Ik denk dat deze wel op de grens van het haalbare zit met mijn bino.

M64 is next; de black eye galaxy. Sommige mensen claimen deze met het blote oog te kunnen zien wat daarmee het verst weg gelegen object zou zijn dat je nog zonder instrument kunt waarnemen. Mij lukt het niet, maar in de bino is het een eenvoudig object. Niet echt een heldere kern en hij lijkt een begeleider te hebben, maar dit is waarschijnlijk gewoon een sterretje.

M3 is weer een behoorlijk heldere bolhoop. Individuele sterren zijn uiteraard niet te zien, maar hij lijkt wel een gloed om zich heen te dragen.

Het is nu 23.00 en etenstijd voordat ik aan de Virgogroep begin! Een paar pannenkoeken en een cakeje later loop ik weer een rondje over het terrein. De SQM meter geeft 21.63 aan en dat valt me weer wat tegen. De horizon lijkt ook wat heiig te zijn wat natuurlijk niet helpt. Het zodiakaal licht zakt wel steeds dieper weg, dus wellicht dat het later nog wat beter wordt. De sterrenhemel richting zuidwest is het mooist met Orion, Canis Major en daarboven de fenomenale wintermelkweg. Barnard’s loop lijkt ook zichtbaar te zien, maar misschien is de wens hierbij de vader van de gedachten… Een maagdelijke hemel dus, wel zo toepasselijk voor het volgende gebied dat ik ga afwerken: Virgo.

Na wat speurwerk heb ik dan eindelijk mijn controlesterretje gevonden voor M98. Het is perifeer een heel vaag vlekje, met direct kijken vrijwel niet te zien. M99 in hetzelfde beeldveld lijkt meer een wattig sterretje met een mooie ronde vorm en is een stukje duidelijker te zien, ook bij direct kijken. M100 aan het einde van een sterrenketting is het duidelijkst te zien van de drie. Iets helderder en iets groter.

M85 dan iets ten noorden. Deze is klein en er zit een sterretje bij, of is dit NGC 4394? Ik weet alleen de Messier zeker.

M84 en M86 samen in beeld met nog vele andere leden van de Markarian’s chain. De Messiers zijn duidelijk het helderst. Beide compact en rond, M86 geeft net iets meer licht.
M87 verraadt zijn positie omdat deze mooi tussen twee sterretjes in staat. Ook weer een kleine galaxy met een helder puntje in het midden. Nog goed te zien bij direct kijken.

M89 is een behoorlijk lastige, maar zijn positie is goed te controleren. Het lijkt bijna een ster en is heel klein. Alleen met perifeer kijken is te zien dat hij wat zachter is dan de omringende sterretjes.
M90 er linksboven is wat helderder en groter en ook bij direct kijken toch wel goed te zien.

Op zoek naar M88 en M91 komt er een flinke windvlaag voorbij en de verrekijker wordt uit positie geblazen, grrrr. Terug bij af dus, dat kost tijd!
M88 is de helderste en lijkt een begeleider te hebben, waarschijnlijk een sterretje. M91 is dan weer een hele zwakke en alleen perifeer te zien. Één van de lastigste tot nu toe!

In het volgende beeldveld zijn M58, M59 en M60 te vatten in een bijna rechte lijn. M58 staat mooi bij een sterretje. Hij is klein en zwak maar redelijk goed te zien. M59 is iets kleiner en daarmee iets lastiger te zien. Perifeer wordt duidelijk dat het hier niet om een ster gaat. M60 is wat groter en ook een flink stuk helderder.

M49 dan. Klein, rond en best wel helder met een grote gloed er omheen zo lijkt het.

M61 daar in de buurt lijkt wel wat op zijn voorganger, al is hij wel iets kleiner en minder helder.

De sombrero galaxy M104 is wat minder indrukwekkend dan ik had gedacht in de bino. Ik vind hem klein en niet echt lichtsterk. De omgeving is wel erg mooi! Zelf staat hij in een lijntje met twee sterren, maar daarboven staan een aantal hele mooie dubbelsterren, die zelf ook weer dubbelsterren lijken te zijn.

Hoera! Het cluster van galaxies is met succes afgerond, dat was me in Nederland nog niet gelukt met de bino, dus weer een mijlpaal bereikt .

Dan weer eens een bolhoopje; M68. Al heel vaak gezien en makkelijk te vinden omdat hij dicht bij een ster staat. Uiteraard zijn er geen sterren op te lossen en is alleen een wazig vlekje te zien.

Ik kan nu eindelijk mijn wraak nemen op M83 die ik in Nederland zo vaak zocht maar nooit vond! Zelfs voor La Palma begrippen staat hij laag en ik moet voor het eerst de verrekijker verplaatsen naar achteren om over wat rotsen op het zuiden te kunnen kijken. Het is een groot object en lijkt een aanzet tot spiraalarmen te vertonen, maar misschien komt dat meer omdat ik weet dat hij die heeft . Wel is duidelijk een centrale ster te zien.

M5 is nu aan de beurt. Deze staat heel laag, bijna in het oosten. Hij is bijna net zo helder als de nabij gelegen ster. Hij heeft een hele heldere kern en perifeer zijn er zelfs wat afzonderlijke sterren te zien, ongewoon voor een globular in de verrekijker… Eigenlijk wel een heel mooi object die ik ondanks dat toch niet goed ken!

Als afsluiter voor mijn nachtrust staan M13 en M91 in Hercules op het programma. M13 is lekker groot in de kijker en helder. M91 is dat ook, maar toch wel een stukje kleiner.

De SQM is inmiddels opgelopen tot 21.7 maximaal. Dat kan denk ik nog wel iets hoger omdat over een uurtje het zodiakaal licht verdwenen is, de gehele melkweg als een ring op de horizon ligt en het zenit op zijn donkerst is. Het weer lijkt alleen maar beter te worden. De wind is gaan liggen, het is nog steeds kurkdroog en met de kou valt het ook erg mee.
Om 0.40 eet ik mijn laatste pannenkoek, ga in de auto zitten met de stoel op de achterste stand en een dekbed over me heen en probeer 1,5 uur slaap te pakken.

Uiteindelijk heb ik misschien een half uur geslapen als ik om 2.45 uit de auto stap. Zo’n C1 ligt toch wel heel beroerd en bovendien kreeg ik steeds kramp in mijn benen! Af en toe zag ik tussen mijn oogluiken door langzaam Orion wegzakken aan de westelijke horizon. De wind is nu vrijwel verdwenen en de stilte is compleet. De SQM is nu opgelopen tot 21.82, wat ik tot 2x toe meet. Het hoogste getal van deze reis! Ik heb het nu toch wel koud zo zonder dekbedje dus ik moet weer even wennen aan de temperatuur. Kijkend naar het zuiden krijg ik het echter al gauw weer warm, want daar zie ik het prachtige sterrenbeeld Centaurus staan. Heel bijzonder om na zoveel jaren naar de sterrenhemel te hebben gekeken ineens een heel nieuw sterrenbeeld te zien staan! Snel kijk ik even naar omega centauri door de bino. Wat een joekel zeg! Hij lijkt wel 3x zo groot als M13. Had ik nu mijn telescoop maar bij me gehad, zucht.

Maar er is werk aan de winkel. De Slangendrager is zojuist ontwaakt in het oosten en hij draagt niet alleen reptielen, maar tevens veel van mijn komende objecten, te beginnen met M107. Meteen een listige bolhoop voor de meer noordelijke breedtegraden, maar hier is hij eigenlijk best groot en verrassend goed te doen.

De twee bolhopen M10 en M12 zijn net samen in beeld te vangen. Behoorlijk groot waarbij M10 net wat feller is en M12 wat meer een halo lijkt te hebben.

M14 is de volgende glob die wat kleiner is dan zijn voorgangers en ook wat lichtzwakker en het duurt even voor ik hem kan bevestigen. Desalniettemin goed te zien.

M9 is goed te vinden door een makkelijke starhop. Hij is klein, helder en stellair en allesbehalve spectaculair in de bino.

M4 is dan wel een hele mooie bolhoop in de verrekijker. Hij heeft een groot oppervlak en met perifeer kijken zijn er wel wat afzonderlijke sterren te zien.

Een groter contrast met M80 kan er bijna niet zijn! Ik moet er wel 10x zijn langs gezwiept voordat ik in de gaten heb dat het hem is. Echt een minuscuul hoopje die absoluut niet opvalt tussen een groepje sterren van dezelfde helderheid. Gelukkig toch binnengeharkt.

M62 is alweer een klein bolhoopje, maar nu tekent hij mooi af tegen de omringende sterren. In Nederland lastig, maar wat hoger in het zuiden is hij toch wel goed te zien.

Via een soortgelijke starhop is dan ook M19 goed te vinden. Misschien nog ietsjes groter dan M62. Goed te controleren in de PSA. Er zijn in dit gebied ook veel donkere nevels te zien en ook Saturnus en Mars staan in de buurt die een bijna perfecte 90 graden hoek vormen met Antares. Schitterend.

Een uitstapje nu naar Lyra voor de ringnevel M57. Deze heb ik al vaak bezocht, ook met de verrekijker om te oefenen en ik heb hem dan ook meteen gevonden. Het is duidelijk dat je hier in de melkweg zit te staren, want er zijn ontelbaar veel zwakke sterretjes te zien. Handig om de exacte positie van M57 te kennen, anders kan hij lastig te onderscheiden zijn. Blijft een leuk object.

Een verdwaalde bolhoop nu; M56. Toch wel heel klein en heel zwak, maar omdat de sterren hier zo ragfijn staan afgebeeld is hij toch goed te zien. Staat vlakbij een sterretje.

Rechtsonder Sadr is dan weer eens een cluster te zien; M29 in Cygnus. Een klein groepje sterren, ik zie er eigenlijk maar een stuk of 6 en vermoed er perifeer wat meer. Niet echt een opvallend cluster in deze oceaan van sterren.

De verrekijker moet nu helemaal naar achteren op het parkeerterrein verplaatst worden om in het zuidoosten tot op de horizon te kunnen waarnemen. De zomermelkweg komt op en het ziet er uit als een gigantische lichtgevende, kolkende wolkenmassa, heel bizar! Als je niet beter weet denk je gewoon dat dit bewolking is die van onderen wordt verlicht…
Dan is een kleine reparatie aan het statief nodig; er is een schroefje losgedraaid waardoor beweging in de hoogteas wrikken tot gevolg heeft, daarna loopt hij gelukkig weer lekker soepel.

Op mijn waarneemlijst staat nu de eerste van de drie opeenvolgende objecten die ik moet waarnemen binnen drie kwartier nadat deze is opgekomen: M39. Een los cluster, met een stuk of 8 heldere, afzonderlijke sterren waarvan de middelste een dubbelster is. Niet heel boeiend.
M27 is dat wel! De halternevel is een grote nevel die duidelijk niet rond is. Aan de bovenkant is een inkeping te zien en aan de onderkant perifeer ook. Heel mooi object.
M71 dan, een verdwaald bolhoopje. Zwak, maar perifeer goed te zien als een wat losse hoop, niet heel compact. Mooi dat deze objecten ondanks hun lage stand toch goed te zien zijn, dat geeft de burger moed voor het naderende onheil!

M23 probeer ik eerst vanaf Sagittarius te vinden, maar dan verdwaal je zo gemakkelijk. Dus dan maar via Ophiuchus en de staart van de slang. Een mooi groot cluster met veel sterren van dezelfde helderheid. Een beetje een driehoekvorm met aan de bovenkant duidelijk een helder sterretje. Ook hier linksboven is weer een donkere nevel te zien.

Voor M16 hoef ik eigenlijk alleen maar de verrekijker een tikkie naar links te zetten en het uitlijnen met de ster er linksboven (Sinistra) en verscheen het cluster meteen in beeld. Dit is wel een supermooi cluster voor de bino! Het heeft veel neveligheid in zich met een paar helder sterren in het centrum. Lastig te zien of het nu neveligheid is of gewoon veel sterretjes compact bij elkaar.

M21 is een heel klein clustertje die compleet in het niet valt bij al het moois wat er in dit gebied te zien is. Ik ben blij dat ik hem gevonden heb. De centrale ster is een dubbel, maar verder bevat het helemaal geen heldere sterren. Snel weer verder dus.

M6, het butterfly cluster dan natuurlijk heel snel gevonden. Deze laat een soort huisje zien met een duidelijk afgetekend dakje (2 parallellogrammen).

M20, trifid nevel staat in de buurt van M21 die ik net heb afgevinkt, maar om een of andere reden had ik ervoor gekozen om eerst M6 een bezoek te brengen. Gelukkig snel weer terug in het voorgaande gebied. M20 laat een soort ronde neveligheid rondom 2 sterren zien waardoor het een soort 8-figuur krijgt. Erboven staat nog een vrij heldere ster. Redelijk compact.

Voor M24 had ik van tevoren wat angst omdat ik niet wist of ik deze makkelijk kon losweken van zijn omgeving, maar de angst blijkt in de praktijk onterecht… Met het blote oog is deze “star cloud” eenvoudig te zien, maar in de verrekijker is het een fe-no-me-naal stuk melkweg, want meer is het eigenlijk niet. De vorm doet me denken aan Australië en het bevat clusters en aan de bovenkant zijn twee donkere stofbanden te zien. Ook linksonder zijn donkere nevels zichtbaar. Dit is het mooiste verrekijker object van de nacht!

M18 staat links van de star cloud, maar staat er wel los van. Een klein cluster me 1 central ster en perifeer zijn er zo’n 10 sterretjes te zien in dit zeer compacte clustertje waardoor het meer een vlekje is. Hij valt in het niet bij al het moois in de omgeving.

Nog iets verder bij de star cloud vandaan staat de omega nevel, ofwel M17. Ook wel een heel mooi object. Duidelijk een nevel te zien die langwerpig is met aan de bovenkant 2 sterretjes die er wel of niet bij horen. Aan de onderkant loopt de nevel ook nog een beetje door waardoor de vorm me aan een zeepaardje doet denken.

Iets verderop staat M8 lagoon nevel. Wat een prachtig object voor de verrekijker! Het heeft de vorm van een garnaal die om een rond sterrenclustertje heen krult. Aan het einde van de garnaal zijn 2 mooie heldere sterretjes te zien. Ook dit gebied is omringt door donkere nevels, aan de linkerkant is een banaanvorm te ontwaren.

In Scutum nu naar de M11 wild duck cluster. Een leuk object, maar de vergroting is net wat te weinig. Een compact cluster met een centrale heldere ster, ook aan de onderkant nog 2 sterren. Hij is zo compact dat het bijna een bolhoop lijkt.

De starhop vanuit Sagittarius naar M25 lukt niet, dus ik doe het vanaf de star cloud M24, een mooi referentiepunt in dit gebied zo blijkt maar weer. Een mooi cluster die ingekapseld staat in een boog van sterren. Het cluster is heel los en bestaat uit een stuk of 5/6 heldere sterren met daaronder nog een paar minder heldere. Er lijken een soort tentakeltjes uit te komen en heeft daardoor de vorm van een zeester.

M26 is een heel klein clustertje en ik vraag me af waarom deze ooit is gecategoriseerd als Messier object. Wellicht kwam hier ooit een komeet voorbij in de buurt? Er is 1 wat helderdere ster te zien middenin met perifeer nog een stuk of 4 er omheen, waardoor het geheel een licht vlekje vormt. Het stelt niks voor.

Ik doe weer een SQM meting. Aan de noordoostkant van de hemel is het nu heel erg donker en de eerste meting geeft 21.84 aan, daarna zakt het wat terug tot 21.77.

Door naar M7 nu, deze staat pal ten zuiden van M6. Een enorm groot en uitgeslagen cluster met heel veel heldere sterren en binnenin een heel mooi dubbelsterretje. Ik kan niet echt verschillende kleuren ontwaren, op 1 duidelijk gele ster na. Het middelste deel bestaat uit zo’n 15 heldere sterren, daaromheen zweven er nog een stuk of 10.

Nu zijn de bolhopen weer aan de beurt, Sagittarius staat er vol mee!
De eerste is M28, een kleintje ten noorden van Kaus Borealis. Deze ster heeft bijna een verblindend effect als je op zoek bent naar kleine pluisjes in de buurt… De bolhoop is klein en compact en overal even helder. Links hiervan loopt weer een donkere band van noord naar zuid.

Het is nu bijna 5.00 en ik kom op de laatste pagina terecht van mijn waarneemlijst. Nog 11 objecten te gaan! Ik had verwacht om op dit punt echt op een marathon uit te komen waarbij ik misschien geen tijd genoeg had om alles te vinden, maar vooralsnog gaat het allemaal zo makkelijk en snel. Op de laatste 7 objecten moet ik zelfs wachten omdat deze nu nog op of net onder de horizon liggen…

M22 is de volgende hap. Een fikse bolhoop omgeven door een mooi groepje sterren. Deze is vergelijkbaar met M13 en gemakkelijk met het blote oog te zien. Een van de weinige bolhopen die mooi uitkomt in de 15 x 70 en waarbij met perifeer kijken zelfs een soort granulatie te zien is.

Nu de bolhoopjes onderin de schutter die ik nooit eerder zag, te beginnen met M69. Hier kijk je heel gemakkelijk overheen want het is een heel klein, stellair dingetje. Hij staat in een lijntje van sterren die deel uitmaakt van een soort V-teken van sterren. Onder het bovenste sterretje van het rechte stuk zie ik het minuscule hoopje hangen.

Ik loop een kwartier voor op schema, dus ik ga weer even wat eten en een rondje lopen en wacht nog even tot de rest van de objecten ietsjes hoger staan. Ik geniet van de sterrenhemel richting het zuiden, deze is werkelijk prachtig! Op het voetpad zie ik de lichtjes van 2 kustplaatsjes weer en richting zuiden zie je ondanks de pikdonkere hemel toch de vulkaan rug lopen in verte met aan weerszijden lage bewolking, een prachtig gezicht.

Dan om 5.10 door naar M70, alweer een heel klein bolhoopje. Deze staat heel mooi op de lijn Kaus Australis – Ascelia, dus als je die lijn met de bino volgt, kom je hem vanzelf tegen. Net als de vorige lijkt het bijna een ster en staat heel mooi boven twee zwakke lijntjes van vier sterren. Een soort micro asterisme dus.

M54 dan, de laatste van de drie zuidhoopjes. Deze heeft een heel gecondenseerde kern en lijkt dus nog meer op een ster. Toch zie je met dit soort objecten steeds wel dat er een beetje een gloed omheen zit en het is vergelijkbaar met een planetaire nevel in de telescoop. Dit is misschien wel de kleinste bolhoop die ik tot nu toe heb gezien.

Voor M55 moet ik nu echt heel laag waarnemen. Het is lastig zoeken omdat het een leeg gebied is dat ik totaal niet ken. Uiteindelijk vind ik hem om 5.25 door gebruik te maken van een asterisme in de buurt dat op een vlieger lijkt en met het blote oog te zien is. Het is een grote bolhoop die wat vaag is door een ronde, wattige kern. Heel goed te zien en eigenlijk een heel mooi object.

Via hetzelfde asterisme, maar nu aan de ander kant vind ik M75 dan ook. Het is een heel vaag en klein iets, maar duidelijk geen ster omdat er een wazige halo omheen zit. De Messierlijst blijkt toch redelijk vol te zitten met dit soort kleine bolhoopjes. Maar als je goed kijkt zijn ze gewoon goed te zien.

Ik heb nu weer 10 minuutjes over en besluit een blik te werpen op de sluiernevel, deze had ik nog nooit eerder gezien namelijk. Zonder filter is NGC 6995 al te zien als een banaanvorm, maar de andere 2 delen niet. Helaas ben ik mijn OIII filter vergeten, dus ik moet het doen met enkel een UHC filter. Hiermee worden de andere 2 delen echter wel zichtbaar, helemaal als ik 1 oog sluit. In het rechterdeel staat een heldere ster en het middelste stuk aan de bovenkant is het zwakst, maar net zichtbaar.

Nu is het tijd voor M15, want de tijd begint te dringen! Mooi laag waar te nemen via een starhop vanaf Cygnus. Het bolhoopje staat ingebakend tussen wat heldere sterren en heeft een behoorlijk heldere kern met een flinke halo er omheen.

Voor M72 ben ik dan iets te vroeg, hij staat nog te laag en ik zie alleen de ster die erbij staat. Na 10 minuten turen en controleren in de PSA kan ik hem dan toch bevestigen als een superzwak vlekje die alleen perifeer te zien is en tegen het eerder genoemde sterretje aangeplakt zit. Misschien is deze ook wat lastiger omdat het onbewust toch wat lichter aan het worden is…

M73 is een hele vervelende. Ook hier moet ik weer lang turen omdat het een groepje van slechts 4 sterretjes is die er in de bino als 1 ster blijft uit zien, hoe lang ik ook kijk… Ook wordt het al behoorlijk wat lichter dus beter wordt de situatie er niet meer op. Met controle in de PSA wéét ik dat ik er naar kijk, maar meer dan 1 ster wordt het niet met een vergroting van 15x. Een twijfelgevalletje dus.
Ik log hem om 6.04 met een vraagteken.

Op naar het laatste theoretisch haalbare object: M2. Het is inmiddels duidelijk lichter en het wolkendek onder mij tekent zich goed af tegen de horizon. Redelijk snel is dan om 6.09 de kleine bolhoop gevonden. Hij heeft een heldere kern en ondanks dat de glob nog behoorlijk laag staat, is hij toch goed te zien.

Het wachten is nu op M30, die om 6.35 boven de horizon zou moeten komen, maar ik zie al aan het licht dat het hem niet gaat worden. Niet erg, want daar had ik ook niet op gerekend. Ondertussen kijkend naar de horizon zie ik ineens Venus tevoorschijn piepen alsof er een schakelaar wordt omgezet. Nog maar eens een bijzonder moment tijdens deze toch al magische nacht. Hij heeft een rode kleur en verdwijnt daarna weer even achter een sliertje bewolking. Het valt me op dat hij vrij snel stijgt daarna.
Toch nog maar een poging voor M30. Via Deneb Algedi in Capricornus zak ik af naar mijn twee referentiesterren zeta en 36. Daaronder zou de ster 41 moeten opkomen met daaraan het bolhoopje vastgeplakt, maar die zie ik niet voordat de sterren in de lichtgloed verdwijnen… Helaas.

Dan nog maar even genieten van de boog van planeten, van west naar oost Jupiter, Mars, Saturnus en Venus. Even later, vlak voor zonsopkomst, zie ik dan met de verrekijker ook Mercurius nog even verschijnen links van de Teïde, prachtig.

Ik ben moe, maar nu ik hier toch sta wil ik ook nog even de zon zien opkomen. Er zijn inmiddels wat meer mensen verschenen die dit moment graag willen vastleggen. Het is immers 7 uur geweest en het terrein is weer geopend voor publiek . Om 7.35 is het dan zover, er ontstaat een rode rand boven het wolkendek die als snel dikker wordt in het midden en na een minuutje valt er al niet meer direct naar te kijken. Wat een prachtig moment is dit, een die me zeker de rest van mijn leven bij zal blijven.

Met 109 van de 110 Messiers in de pocket raap ik mijn spulletjes bij elkaar en met een brok in mijn keel rijd ik de berg af, terug naar het huisje waar een warm bedje op me wacht. Gelukkig heb ik 1 Messier gemist, want dan heb ik tenminste een excuus om het nog een keertje te proberen. Volgend jaar is het tijdstip om de marathon te doen een stuk gunstiger en moet het zeker mogelijk zijn om ze alle 110 af te vinken. Wie weet? Met de telescoop?

Messier Marathon from the roof of La Palma

First of all, apologies for my writing; English is not my native language… I hope you still enjoy this report!

Last week it finally happened. From 7/11 March, I stayed in a cottage in Puntagorda with my girlfriend and the weather proved favorable. During the day we had some clouds and fog, but it dissolved nicely and a starry sky appeared on every evening when darkness was complete. The best night for a marahon was March 9 because of new moon, so on March 8, we went to explore some good spots.

Clear view of the west, south and east are a requirement to run the marathon, so first we went to the top of the Roque de los Muchachos, the No. 1 location of La Palma. Via a winding road with over a 100 curves we rose to an altitude of 2423 meters, but this was not without some bumps. Along the climb rain, fog and strong wind played tricks on us. Once above the clouds only the wind remained. On the parking lot however, it was so hard that it was difficult to keep standing. I saw my plan falling apart because observing an entire night under these conditions would be far from ideal …
However, it is truly a wonderful place to be! The view of the caldera with the clouds crawling over the mountain ridges is phenomenal. We took a stroll, took some pictures and got back to the car. Below is a picture of the view from the parking lot on the line of telescopes toward the northeast:


On March 9 we went towards the south. To Pico Birigoyo to be precise, because this should be a very suitable place as well. However, along the way we are again faced with fog and the conditions looked anything but positive above the volcano. So we took a U-turn and visited some towns on the southwest coast of the island instead. Back at the cottage I’m a bit cranky because it’s new moon, and I have no observing site yet! From the terrace of the house a marathon will not work because there is no more sky that can be observed farther than SSE and not all the way down to the horizon …

After some doubts I decided to go to Roque anyway, despite my girlfriend not being too happy about that. I promised to return if the conditions are not optimal and to do the marathon at the cottage instead. So the car is filled with: bino + P-mount, PSA, planisphere, red light, voice recorder, spare batteries, hot tea, drinks, food, ski clothing, detail maps (Virgo!), alarm clock, SQM-meter, chair, blanket, pillow, another blanket, filters, case and last but not least my personally composed observing list including a brief description what every object should look like in the bino, position, rise and / or set of each object, schedule time when I want to see the object, page number in PSA and a column in order to fill in my own times. The only scribbling that I’ll have to do is to fill in the observing time, so my fingers will be pleased with that 🙂  I am leaving on time, because the gate is closed from 19.00 to 7.00. If I could not leave before 19:00, it’s going to be an all-nighter on the mountain anyhow…

The ride up goes wonderfully well. The sun is shining abundantly and there is no fog, rain, strong wind or other troublemakers. This is hopeful! At about 18:00 I arrive at the top where some tourists are still present. There is wind, but it’s much less harsh than the day before and has a more gusty character. I enlighten my girlfriend and let her know that I will spend the night on the mountain. Exciting and very cool that it will happen in the end!

To kill the time I walk a bit down the path in a southern direction. I’m considering to do the bino-thon from a kind of platform nearby which is surrounded by a low wall. It is a wonderful place because here you can observe truly ON the southern horizon, contrary to the parking lot. See here this magical place:



But because of all the stuff I have with me and the intention to take a nap in the car, I decide to remain on the parking lot. Observing on the southern horizon is not really necessary because the Messier objects will be high enough.

Upon returning to the parking lot, there appears to be one other car left, one of TNG (Telescopio Nazionale Galileo). I see a man taking pictures of the Teide on Tenerife in the eastern direction in the beautiful red light of the approaching sunset. I have a chat with him and tell him my plans for the night. He warns me of the temperature and says that I can come over to the observatory for a coffee to warm up there. An offer which I would gratefully accept any other time, but tonight I’m on a mission, and can’t be distracted!


At about half past seven, I’m left alone on the mountain, I put my binoculars on the tripod and put my stuff ready in the case against the rear wheel. At 20.00 the sky turns a beautiful orange / pink / yellow and the temperature is a pleasant 9 degrees, the wind is still quite gusty. I’m searching for the first item of the evening: M77. At 20.10 it’s bingo. I see a small, diffuse dot in the binoculars that seems fused with a small star. Fortunately, I practised the first two objects a few months before, because they are immediately two tough ones!

Then on to M74, which is much weaker. I believe to have it in sight for some time but want to wait until I’m completely sure, it’s not yet that low in the sky.
Then my session is suddenly disturbed by bright car lights that approach the terrain and dazzle me a lot. It appears to be a security guard who has to make sure that everyone is out of the gate for the night … Huh? I had no idea it was not allowed to stay here for the night and assumed that this was no problem! At first, he is unrelenting and asks me in his best English to present my permission to be here. He seems heavily irritated. I explain to him that I have come especially from the Netherlands to be here tonight and more or less beg him to let me stay. “I make no trouble, sir, I promise!” I think he’s moved by my pleading and I see that he is getting milder. After a while he says it’s ok, provided that I go down at 7.00 make a quiet exit. He decides with a smile; “Tonight, this place is all for you,” gives me a pat on the back and a handshake and drives off … Pheww. Fortunately, it stays at this incident for the rest of the night.
Back to M74 then, still at 20.28 I can really confirm it. That’s nice, because the most difficult evening part is finished now! The advantage of a marathon this early in the season is that the evening objects are relatively easy, but  I’ll have to wait and see how this benefit will work out in the morning.

The SQM now shows 21.34 and the zodiacal light is present in it’s full glory, it sticks like a cone from the west up all the way to the Pleiades, just between M74 and M77 I see later on. It shines more brightly than the Milky Way. I look back to spot the gegenschein, but I do not see it.

The next series includes M33, M31 / M32 / M110 which are a walk in the park. M33 is easily found and is huge! Spiral arms or a hint of it can not be seen however. M32 is obviously small, but well distinguishable from the surrounding stars. M31 sticks out like a needle, and I can see it is about 2 degrees in length. That’s more than four full moons! Unbelievable. M110 hangs like a blurred spot next to it.

A tricky one is next; M76, small and weak. But it stands out between the huge amount of stars in this region. I was already succesfull before with the bino in a much more light polluted environment, so here I’m quick to spot it as well. I clock it at 20.39 and an OIII / UHC filter is not necessary.

M52 is easily found by extending the legs of Cassiopeia. A small cluster, seen as a spot with a beautiful star on the south side.

M103 was practiced a lot because it consists of only four stars, of which the one southeast is the brightest. Together they form a sort of triangle. Strange that this is a Messier object, with so much better looking and larger NGC clusters nearby …

M34, a naked eye object. A cluster of 10 bright stars with the shape of a sort of arrow pointing to the left.

M79, I overlook it at first, but then I see that it looks a little more spongy than the nearby star. Globular clusters are not exactly interesting objects in the binoculars, but there are many more to come tonight …

M45 then, the brightest naked eye object, but comes to it’s right gorgeously in binoculars! I see nebulosity around the star left of the “pot”. And indeed, later on I can confirm that this is Merope. Nice!

Orion then. At 21.01 I can clock M42 / M43 which show a huge amount of detail. The tentacles of the nebula reach all the way out for the star Hatsya (?) below. M43 shows a clear glow, but I can’t detect the comma-shape. M78 is a lot bigger compared to home and seems to radiate its nebulosity to the left. On the right side it is bounded by a kind of dark band.

I tick off
M1 quickly, because it gives me cramps in my neck. Small and I can see a hint of a parallelogram.

M35 is a naked eye object here, but in the bino it’s very nice indeed. Big and it shows a lot besides the 5 somewhat brighter components.

The Auriga clusters are even higher in the zenith and there are three of them, ouch! M37, M36 and M38, of which the latter is more spread out and some cross shape appears.

M41 in Canis Major is a naked eye object too, but also very beautiful in the bino. I can’t listen back the comment becuase of wind gusts at that time.

At 21.15 I take tea break. Just warming up a bit even though temperature is still nice. It is 8 degrees and the SQM indicates 21.58. That is quite dark you would say, but I can just walk around without using my light. The starry sky therefore gives quite some light itself! I walk a bit along the footpath to the south and see the lights of the coast town of Puerto (?). A little further emerges a light spot against the underlying clouds and seems like another coastal village. They hardly produce any light, which can not be said of the cone to the east, the one of Tenerife. However, it’s all relative and not annoying at all.

Continuing with M48 in Puppis then, again visible to the naked eye. A very large and open cluster where a sort of loop or tunnel seems to run across. M46 and M47 are very both visible in one field and have a totally different brightness. M46 is well rounded and contains one bright star and one little less bright among the many weaker ones. M47 has some 10 bright stars, of which four are really bright and can be seen with the naked eye. The binocular also clearly shows the upper NGC clusters and one Mel cluster as well. A lovely binocular field!

If I draw a line from Sirius and the snout of the dog, I get to M50, a smaller cluster with one bright star. It seems like it has two spiral arms of stars and top left is a very clear dark cloud in the shape of an H, some three degrees or three wide and high. No idea if it has a name, but it’s very beautiful.

M93 I had already seen in Holland, but there are many more stars to discover on this location. Also this small cluster has a dark nebula in the neighborhood. It seems like a kind of scratching at the southwest side of the star cluster.

Now it’s time for a true binocular object: M44. BIG and there are about 30 bright stars to see. At the bottom on the left of this cluster, again I see a dark band. M67 is also nearby, a star heap in the form of a pacman with a bright star at the back of his head (the dot that he forgot to eat?) I only saw this one time before, probably because its bigger brother draws too much attention.

Now the clusters are briefly on hold and it’s time for galaxies! The tour begins in Leo Major, a triplet (or quadruplet actuallyfor binoculars): M95, M96 and M105. They stand together in one image and NGC 3384, that is close to M105, can be clearly seen. Very nice to have them listed all four in one shot. M95 is the weakest of the three and I clock them at 21.55, nice and early. Then on to the guys from the real triplet: M65 and M66, the first of which is the weakest and the latter seems to contain two cores. The nearby NGC 3628 is seen as a weak needle.

Now to Ursa Major. M81 and M82 are together in the FOV and I have to orient to tell who is who. M81 is the largest of the two and also the most clear one with a distinct nucleus and a hazy glow around it. M82 appears to have a sort of trickles running through it, strange sight.

Another duo then: M97 and M108. Often viewed in the Netherlands, so it shouldn’t pose a problem. The Owl Nebula is a nice round little ball, but the eyes do not open in the bino. M108 is showing like a very weak line.

M109 I really have to try my best for. At first I’m much too far south and I’m afraid I’m going to miss my first object … But when I realize that it is much closer to Phad, I find it anyway. Positioned close to a mag 9 to 10 star I see a very small, elliptical glow. Yesss!

Then the only binary star in the Messier list: M40. I practised htis one a lot and know the star field by heart. A nice extra is that I can actually separate them here in La Palma with averted vision, in which I didn’t succeed on previous attempts.

I’m starting to get hungry, but would like to finish UMa first before I eat something. The wind is still gusty and can be heard blowing through the Caldera! It makes a ghostly sound and as the decibel increases, it takes a few seconds before the gusts can also be felt in the parking lot. I have to hold on to the tripod as not to lose the position. Fortunately, it takes only a few seconds before the peace returns … My toes and fingers are a bit cold but not icy cold as I am now used to at home.
The SQM has now risen to 21.66 and finally starts to look like something. At the cottage I had already measured 21.7 so it’s still a bit disappointing here. Probably it helps that the Pleiades are descending together with the zodiacal light. The temperature indicates 7 degrees, but that might be a little too optimistic because I’m keeping the thermometer in my pocket … it feels much more like a few degrees above zero. What also helps is that (unlike the day before) the humidity is low! The car still feels very dry to so it seems that the binoculars won’t need to be warmed up tonight. Lucky me.

M106 then and found in at once. Easy to see, a small galaxy elongated with a somewhat large core.

M94 is not so easy. Stellar, with a bit of a glow around it. Easily overlooked, so you have to know what to search for.

M63, the sunflower galaxy is next. No idea why it’s called like this, because he it does not look round or anything like a flower. More like an elliptical disk with a small star close to it.

M51 and its companion NGC 5195 can be seen very nicely. Quite big, but they still seem to be detached from each other and I can’see the bridge between the two.

M101. Round and big! A very nice bino sight anyway. The light from the core is very nicely getting more diffuse towards the edge.

M102, or NGC 5866. This one took a while to find because it is in a fairly empty area and is very weak, it gives hardly any light and so far it’s really the hardest one from the list. There is a very weak star against it.

On to Berenice’s hair to shake off a globular cluster from it: M53. It’s what you expect from a small glob in a pair of binoculars; a cottonlike-star, but still reasonably clear. My eye catches another globular cluster in the same field. When watching M53 I see it automatically in the peripheral field of view. A check in the PSA tells me that  it’s NGC 5053 with a magnitude of 9.8. I think this one is on the verge of what is possible with my binoculars.

M64 is next; the black eye galaxy. Some people claim that this one can be seen with the naked eye and would therefor be the most distant object that can still be observed without any instrument. I don’t succeed at that, but in the binoculars it’s a simple object. Not really a bright core and it seems to have a companion, but this is probably just an star.

M3 is another fairly bright globular cluster. Individual stars can not be seen, of course, but it does look like it’s carrying a glow around it.

It’s now 23.00, time to eat before I start the Virgo Group! A couple of pancakes and a muffin later I take another stroll around the parking lot. The SQM meter indicates 21.63, and it strikes me as a bit disappointing. The horizon seems a little hazy which of course does not help. The zodiacal light sinks deeper and deeper, so perhaps it will get a bit better later on. The sky in the west is at its best with Orion, Canis Major and above these the phenomenal winter galaxy. Barnard’s loop seems to be visible, but perhaps that’s just whisful thinking… A virgin sky so to speak, which brings met to the next area that I will explore.

After some searching I finally find my signpost star for M98. With averted vision a very vague spot, with direct look it’s virtually invisible. M99 in the same field is more like a cotton like star with a nice round shape and can be seen a bit more clearly, even when looking directly at it. M100 at the end of a star chain is most clearly seen from the three. Slightly brighter and slightly larger.

M85 then just a bit north. This one is small and there is an star aside it, or is this NGC 4394? I only see the Messier object for sure.

M84 and M86 are in one FOV with many other members of Markarian’s Chain. The Messiers are clearly the brightest components. Both compact and round, M86 gives a little more light than M84.
M87 betrays its position because it sits beautifully between two stars. Again, this is a small galaxy, with a bright spot in the centre. Still well visible when looking directly at it.

M89 is a difficult one, but it’s position is easy to confirm in the PSA. It almost looks like a star and is very small indeed. Only look with averted vision I can see that it’s a bit softer than the surrounding stars.
M90 north west of it is brighter and larger and also visible when looked at directly.

Searchin for M88 and M91 there is a sudden gust of wind and the binoculars are blown out of position, aargh. Back to the starting point so that takes some time!
M88 is the brightest and seems to have a companion, probably an star. M91 is again a very weak one and can be seen only with averted vision. One of the most difficult objects so far!

The next image shows M58, M59 and M60 in an almost straight line. M58 is beautiful with an small star next to it. It’s small and weak, but pretty well visible. M59 is slightly smaller so a bit harder to see. Observing with averted vision it becomes clear that it is not a star that I’m looking at. M60 is slightly bigger and also quite a lot brighter.

M49 then. Small, round and quite bright with a large glow around it so it seems.

M61 looks a bit like the previous object, although it is slightly smaller and less bright.

The s
ombrero galaxy M104 is less impressive than I had imagined in the bino. It seems small and not very bright. The environment is very beautiful though! M104 itself stands in a straight line with two stars, but above are some very nice double stars, which appear to be doubles themselves.

Hooray! The Virgo cluster of galaxies is successfully completed, that’s another milestone because I had not succeeded at that back in Holland yet.

Then again a small glob; M68. I had seen that one very often already, it’s easy to find because it is close to a star. Obviously no stars can be resolved and it can only be  seen as a blurred spot.

I can finally take my vendetta on M83 which I was looking for so often in the Netherlands, but never found! Even for La Palma it’s set low in the sky and I have to first move the binoculars a bit further to be able to look above some rocks to the south. It is a large object and starts to show spiral arms, but maybe that’s just because I know they’re there 🙂 However, the central star is an easy catch.

Now it the turn for M5. This is set very low, almost in the east. It’s almost as bright as the nearby star. It has a very bright core and with averted vision even some individual stars start to appear, this is unusual for a globular in binoculars … It’s actually a very beautiful object that despite that I do not know well!

Two more object now before I will take my night rest; M13 and M91 in Hercules. M13 is nice and large and bright. M91 is the same, but quite a bit smaller and less round.

The SQM has now risen to 21.7 maximum. I think it can become still a bit higher because in about an hour the zodiacal light will be gone and the entire milky way will appear as a ring is on the horizon and the zenith will be at its darkest. The weather only seems to get better. The wind has died down, it is still very dry and the temperature is not so bad.
0.40 I eat my last pancake, sit in the car with the seat in its rearmost position and I’m covered with a blanket and I try to get some 1.5 hours of sleep.

In the end maybe I slept an hour an at 2.45 I step out of the car. The small car was everything but comfortable and besides I was having cramps in my legs! Occasionally, when opening my eyes a bit between naps I saw Orion slowly sinking in the western horizon. The wind has virtually disappeared and the silence is complete. The SQM has now risen to 21.82, which I confirm twice. The highest number this trip! I am now really cold without my cover so I have to get used to the temperature once again. Looking south I’m warming up immediately after seeing the beautiful constellation of Centaurus. Very special to suddenly see a whole new constellation in the sky after so many years of observing! I take a quick peek at omega centauri through the binoculars. What a whopper! It seems three times as large as M13. If only I had my telescope with me now, sigh.

But there is work to do. Ophiuchus has just awakened in the east and is not only carrying a reptile, but also many of my upcoming objects, starting with M107. Immediately an tricky glob for the more northern latitudes, but here on La Palma it’s actually quite large and surprisingly feasible.

The two globular clusters M10 and M12 are just visible in the same FOV. Quite large with M10 just a bit more bright and M12 appearing to have a halo.

M14 is the next glob which is smaller than the previous ones and also slightly weaker and it takes a while before I can confirm it. Nevertheless, good to see it.

M9 is found by an easy starhop. It is small, light and stellar and anything but spectacular in the bino.

M4 is a truly beautiful globular cluster in the binoculars. It has a large surface and with averted vision I can even see some individual stars.

There’s hardly a greater contrast possible with than with M80! I must have swept ten times past it before I realize that it’s the one. Really tiny which hardly stands out among a group of stars of the same brightness. I’m happy that I found it.

M62 is another small glob, but now ther is a nice contrast with the surrounding stars. In the Netherlands a tricky one, but higher in the south it is quite easy to see.

Through a similar starhop M19 is found. Perhaps even slightly larger than M62. Easy to confirm in the PSA. There are also many dark nebulae in this region and also Saturn and Mars are near, they form an almost perfect 90 degree angle with Antares. Stunning.

A small detour to Lyra now for the ring nebula M57. I visited it many times, even with the binoculars to practice and also now I found it immediately. It’s obvious that this is a part of the milky way, because there are countless faint stars to see in this region. Handy to know the exact position of M57, otherwise it can be difficult to distinguish. Always a nice object to observe.

An astray globular now; M56. Nevertheless very small and very weak, but because the stars here are so exquisitely depicted is it still easy to see. Stands near a star.

Southeast of Sadr is once again a cluster; M29 in Cygnus. A small group of stars, I really only see some 6 and a few more with averted sight. Not really a striking cluster in this ocean of stars.

The binoculars are now fully moved back to the end of the parking lot to observe up on the horizon in the southeast. The summer Milky Way is up and it looks like a giant luminous, swirling cloud mass, very weird! If you don’t know better you might just think that these are clouds illuminated from below …
A small repair to the tripod is needed; a screw has loosened allowing movement on the altitude axis, after the fix it’s running nice and smooth again.

On my observing list is now the first of three consecutive objects I shall have to log within 45 minutes after it has risen: M39. A loose cluster with about 8 bright individual stars of which the middle one is a double star. Not very exciting.
M27 is nice! The dumbbell nebula is a large nebula and clearly not round. At the top is shown a notch and at the bottom with averted vision as well. Very nice object.
M71 then, an astray globular. Weak, but with averted vision seen as a somewhat loose cluster of stars, not very compact. Nice that these objects can to be seen well despite their low position.

M23 I try to find out from Sagittarius, but it’s so easy to get lost from there… From Ophiuchus and the tail of the snake it’s much more easy. A nice large cluster with many stars of the same brightness. A bit of a triangular shape with a clear bright star north of it. Again, on the left I see a dark nebula.

For M16 I only have to push the binoculars a bit left and align it with the star on the top left (Sinistra) and the cluster appears immediately in the view. This is a very nice cluster for the bino! It has lots of nebulosity in it with a few bright stars in the center. Difficult to see whether it’s nebulosity or just a lot of small stars closely together.

M21 is a very small cluster which completely pales into insignificance with all the beautiful things to see in this area. I’m glad I found it. The central star is a double, but otherwise it contains no bright stars at all. So I move on quickly.

M6, the Butterfly cluster is of course found very quickly. This shows a sort of house shape with a clearly defined roof (2 parallelograms).

M20 Trifid Nebula is near M21 that I have just checked, but for some reason I chose to visit M6 first. Fortunately I’m quickly back to the previous area. M20 shows a kind of round nebulosity around two stars giving it a kind of eight-figure. Above it is still a fairly bright star. Reasonably compact.

For M24 I had some fear because in advance I didn’t know if I could detach it easily from its surroundings, but the fear appears unjustified in practice … With the naked eye, this “star cloud” is easy to see, but in the binoculars a phe-no-me-nal object. The shape reminds me of Australia and it contains clusters and at the top you can see two dark dust bands. Also on the southwest side there is a dark nebulae visible. This is the most beautiful binocular object of the night!

M18 is left of the star cloud, but it’s independent of it. A small cluster with 1 star centrally and about 10 stars with averted vision can be found in this very compact cluster, making it more of a smear. It’s not spectacular compared to the rest of the area.

Slightly further away from the star cloud is the Omega Nebula or M17. Also a very beautiful object. Clearly visible is the elongated nebulae with top two stars that of which I’m not sure if they belong to the nebula or not. At the bottom there is some more nebulosity, making the complete shape reminding me of a sea horse.

A little further is M8 Lagoon Nebula. What a beautiful object for binoculars! It has the shape of a shrimp, curling around around a small star cluster with two beautiful bright stars at the end of the shrimp. Also this area is surrounded by a banana shaped dark nebulae on the left.

Scutum is next with the wild duck cluster M11. A nice object, but the 15x magnification is just not enough. A compact cluster with a central bright star and at the bottom 2 more stars. It is so compact that it seems almost a globular cluster.

The starhop from Sagittarius to M25 doesn’t work, so I do it from the star cloud M24, a good reference point in this area as it turns out. A beautiful cluster, enclosed in an arch of stars. The cluster is very loose and consists of some 5 or 6 bright stars and below are a few more that are less clear. Tentacles appear to come from it and therefore reminds me of the shape of a starfish.

M26 is a very small cluster and I wonder why this has ever been categorized as a Messier object. Perhaps a comet passed here some day? There is one star a bit brighter view star middle with a peripheral piece or four around it, making the whole forms a light spot. It is nothing.
I do another SQM measurement. On the northeast side of heaven it is now very dark and the first assessment indicates at 21.84, after which it drops back to 21.77.

M7 is next, just south of M6. A huge and open cluster with many bright stars, with inside a very nice double star. I can not really perceive different colors, except for one clearly yellow star. The middle section consists of about 15 bright stars, hovering around it there are about 10 more.

Now the globular clusters are again on the menu, Sagittarius is full of them!
The first is M28, a little north of Kaus Borealis. This star has an almost blinding effect if you are looking for small stuff around … The cluster is small and compact and evenly bright. Left of itagain is a dark band from north to south.

It is now nearly 5.00 and I come to the last page of my observation list. 11 more objects to go! I expected at this point to really arrive at a marathon in which I might not have had enough time to find everything, but so far it all goes easy and fast. I even have to wait on the last 7 objects as they now lie on or just below the horizon …

M22 is the next one. A hefty globular cluster surrounded by a beautiful group of stars. This is similar to M13 and easy to see with the naked eye. One of the few globular clusters which nicely suits in the 15 x 70 and with averted vision a kind of granulation can even be seen.

On to the globulars at
bottom of Sagitarius that I never saw before, starting with M69. Overlooked very easily because it is a very small stellar thing. It is in a line of stars which forms part of a kind of V-sign of stars. Under the top star of the straight line I see a tiny heap hanging.

I’m ahead 15 minutes on schedule, so I’m going to eat something, walk around and wait for a while until the rest of the objects are slightly higher. I enjoy the starry sky to the south, this is really beautiful! On the footpath I see the lights of the two coastal towns again and heading south you can see the volcano ridge flanked by low clouds, despite the pitch-black sky, a beautiful sight.

Then at 5.10 it’s time for M70, another tiny glob. This sits beautifully on the line Kaus Australis – Ascelia, so if you follow that line with the bino, you arrive there automatically. Like the previous glob, it seems almost like a star and looks beautiful above two weak lines of four stars. A kind of micro asterism.

M54 then, the last of the three southern heaps. This has a very condensed nucleus and thus seems more like a star. Yet with such objects I see there is a bit of a glow around it every time and it is a bit similar to a planetary nebula as seen in a telescope. This is perhaps the smallest globular I’ve seen so far.

For M55 I’m forced to observe very low on the horizon. The search is difficult because it is an empty area that I’m not familiar with at all. Eventually I find it at 5.25 by using an asterism in the neighborhood that looks like a kite and can be seen with the naked eye. It is a large globular cluster that is vague because of the round, cotton-like core. I’m happy to see it and it’s actually a very beautiful object.

By the same kite- asterism, but on the other side, I also find M75. It is very vague and somewhat small, but clearly not a star because a hazy halo around it. The Messier list appears to be full of these tiny little globulars. But if you look closely, they are not that hard to identify.

I now have about 10 minutes and decide to take a look at the veil nebula, I had never seen it before. Without a filter NGC 6995 is visible as a banana shape, but the other two do not show. Unfortunately I forgot my OIII filter, so I have to manage with just one UHC filter. This allows the other two parts to become visible however, especially when I close one eye. In the right part there is a bright star and the middle part at the top is the weakest, only barely visible.

Now is the time for M15, because sunrise is eminent! Pretty low to detect using a starhop from Cygnus. The small glob is carried by some bright stars and has quite a bright nucleus with a big halo around it.

For M72 am I a bit too early, it is still too low and I can only see the star nearby. After staring for 10 minutes and checking the PSA I can finally confirm it as a super weak spot to see only by averted vision and very close to the aforementioned star. Perhaps it is also more difficult because unknowingly it’s getting a bit lighter …

M73 is a very annoying one. Again, I have to squint for long because it is such a small group of only 4 stars that will keep showing like a single star in the bino, no matter how long I look … And it’s getting lighter and lighter so the situation is not getting better as times passes. Checking the PSA, I know I’m looking at it, but no more than one starbecomes visible at a magnification of 15x. I log it at 6.04 with a question mark.

to the last theoretically achievable object: M2. It is now clearly lighter and the clouds below me set off well against the horizon. But fairly quickly 6.09 I am to find the small globular cluster. It has a bright core and despite the glob being still quite low, it’s nicely visible.

Now waiting for M30, which at 6.35 should lay on the horizon, but I can see from the imminent light that it is not meant to be. No problem, because I had not counted on it anyway. Meanwhile, looking at the horizon I suddenly see Venus rise as if a switch is being turned. Yet another special moment during this already magical night. It has a red color and then disappears again behind a wisp of cloud. It strikes me that it rises quite fast afterwards.
Another attempt for M30. From Deneb Algedi in Capricornus I descend to my two reference stars Zeta and 36. Underneath should appear the star 41 with a small glob attached to it, but I do not see it and then the stars disappear in the glare … Too bad.

I relax a bit and enjoy the arch of planets, from west to east: Jupiter, Mars, Saturn and Venus. Moments later, just before sunrise, I spot Mercury with the binoculars appearing left of Teide, which is an awesome view.
Below a picture of the situation around 6.45; The bino with Venus:


I’m tired, but while I’m still here, I might as well stay to see the sunrise. More people have appeared who want to capture this moment. After all, the site is now open again for public 🙂 At 7:35 it’s finally happening, there is a red rim above the clouds, quickly to thicken in the middle, and after a minute or so it’s no longer possible to directly look at it. What a wonderful moment, certainly one I will always remember for the rest of my life!

With 109 of the 110 Messier in the pocket I grab my stuff together and with a lump in my throat I ride down the mountain, back to the cottage where a warm bed is waiting for me. Fortunately, I missed one Messier, because then at least I have an excuse to try it one more time. Next year the time to do the marathon is a lot better and it should certainly be possible to check them all of. Who knows? With the telescope?

Thank you for reading.

Pls feel free to leave a comment or contact me on